Kalkulator dla rodziny osoby chorej
Ile kosztuje ubezwłasnowolnienie w sądzie i u adwokata
Zaznacz, czy bierzesz pełnomocnika i czy sąd skieruje bliską osobę na obserwację. Zobaczysz opłatę, wynagrodzenie biegłych z rozporządzenia, honorarium adwokata i koszt apelacji.
Kalkulator kosztów ubezwłasnowolnienia
- Opłata od wniosku
- 100 zł
- Dwóch biegłych
- 386,66 zł do 724,16 zł
- Adwokat z VAT i pełnomocnictwem
- 1 197,80 zł
- Razem
- 1 684,46 zł do 2 021,96 zł
Gdy sąd oddali wniosek, a interesy uczestników są sprzeczne, może obciążyć Cię kosztami pełnomocnika drugiej strony, co najmniej 977 zł (art. 520 § 3 k.p.c.).
Znajdź adwokata w swoim mieścieW skrócie
Sprawa o ubezwłasnowolnienie kosztuje w sądzie 100 zł opłaty od wniosku i od 386,66 zł do 724,16 zł wynagrodzenia dwóch obowiązkowych biegłych, psychiatry lub neurologa oraz psychologa. Z adwokatem dochodzi co najmniej 1 197,80 zł z VAT i opłatą skarbową. Razem typowa sprawa kosztuje od 1 680 zł do 2 020 zł, a całkowite i częściowe ubezwłasnowolnienie kosztują tyle samo.
Na co idą pieniądze w sprawie o ubezwłasnowolnienie
Poradniki podają zwykle samą opłatę albo jedną okrągłą kwotę „za biegłych”. Biegłych w tej sprawie opłaca się według taryfy zryczałtowanej z rozporządzenia, więc da się policzyć widełki co do grosza.
Sąd
100 zł
Opłata stała od wniosku
Art. 23 pkt 1 u.k.s.c. Ta sama kwota przy ubezwłasnowolnieniu całkowitym i częściowym oraz od apelacji (art. 18 ust. 2).
Biegli
386,66 zł do 724,16 zł
Psychiatra lub neurolog i psycholog
Dwie opinie z badaniem ambulatoryjnym i po dwie godziny na wysłuchaniu. Zaliczkę wpłaca wnioskodawca na wezwanie sądu (art. 130⁴ § 1 k.p.c.).
Pełnomocnik
1 197,80 zł
Adwokat albo radca, minimum
960 zł netto z § 8 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia, 23 procent VAT i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Gdy sąd zleci obserwację
566,06 zł do 1 107,15 zł
Biegli przy badaniu w szpitalu
Art. 554 k.p.c. pozwala na obserwację do sześciu tygodni. Taryfa psychiatry rośnie wtedy do 15,92 do 33,78 procent kwoty bazowej.
Ile zarabia biegły w sprawie o ubezwłasnowolnienie
Wynagrodzenie biegłych w sprawach cywilnych to procent kwoty bazowej z ustawy budżetowej, w 2026 roku 1 935,26 zł. Badanie stanu psychicznego i badanie psychologiczne mają w rozporządzeniu taryfę zryczałtowaną (załącznik nr 1, lp. 17 i 18), a czas na posiedzeniu liczy się stawką godzinową z § 2.
| Czynność biegłego | Procent kwoty bazowej | Kwota netto |
|---|---|---|
| Badanie psychiatryczne ambulatoryjne z pisemną opinią | 6,65 do 13,99 | 128,69 zł do 270,74 zł |
| Badanie psychologiczne ambulatoryjne z pisemną opinią | 6,65 do 13,99 | 128,69 zł do 270,74 zł |
| Badanie w warunkach szpitalnych z pisemną opinią | 15,92 do 33,78 | 308,09 zł do 653,73 zł |
| Godzina pracy, na przykład udział w wysłuchaniu | 1,67 do 2,36 | 32,32 zł do 45,67 zł |
Źródło: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie stawek wynagrodzenia biegłych w postępowaniu cywilnym, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1444. Biegły z tytułem doktora ma stawkę godzinową 3,33 procent, a profesor 5,13 procent (§ 3). Biegły będący podatnikiem VAT dolicza podatek (art. 89 ust. 4 u.k.s.c.). Do tego mogą dojść udokumentowane wydatki, na przykład dojazd.
Kto płaci koszty i kiedy brać adwokata
Ubezwłasnowolnienie toczy się w trybie nieprocesowym, przed sądem okręgowym, z udziałem prokuratora (art. 546 § 2 k.p.c.). Zasada z art. 520 § 1 jest prosta: każdy płaci za swój udział. Wnioskodawca wykłada więc opłatę i zaliczkę na biegłych, a osoba, której dotyczy wniosek, opłaca własnego pełnomocnika, jeśli go ma.
Gdy rodzina jest zgodna, a dokumentacja leczenia kompletna, wiele osób składa wniosek samodzielnie. Adwokat zwraca się wtedy, gdy rodzeństwo się kłóci, chory zaprzecza, że potrzebuje pomocy, albo w tle jest majątek: mieszkanie, które trzeba sprzedać, pieniądze przelewane obcym osobom, długi. W takiej sprawie sąd może przy oddaleniu wniosku obciążyć wnioskodawcę kosztami drugiej strony (art. 520 § 3), co najmniej 977 zł.
Ubezwłasnowolnienie męża albo żony to też rozdzielność majątkowa
Z dniem ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków powstaje z mocy prawa rozdzielność majątkowa (art. 53 § 1 k.r.o.). Wspólny majątek trzeba potem często podzielić. Ile to kosztuje, liczy kalkulator kosztów podziału majątku.
Koszt ubezwłasnowolnienia w czterech sytuacjach
| Sytuacja | Sąd i biegli | Pełnomocnik | Razem |
|---|---|---|---|
| Rodzina składa wniosek sama | 486,66 zł do 824,16 zł | 0 zł | 486,66 zł do 824,16 zł |
| Wniosek przez adwokata | 486,66 zł do 824,16 zł | 1 197,80 zł | 1 684,46 zł do 2 021,96 zł |
| Adwokat i obserwacja w szpitalu | 666,06 zł do 1 207,15 zł | 1 197,80 zł | 1 863,86 zł do 2 404,95 zł |
| Adwokat i apelacja | 586,66 zł do 924,16 zł | 2 083,40 zł | 2 670,06 zł do 3 007,56 zł |
Kolumna „Pełnomocnik” to stawka minimalna z VAT, od której sąd liczy koszty. Apelacja do sądu apelacyjnego to 75 procent stawki, gdy pisze ją ten sam adwokat, i 100 procent przy nowym (§ 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Honorarium umowne może być wyższe.
Uchylenie ubezwłasnowolnienia i planowana zmiana prawa
0 zł
Kosztów sądowych dla samego ubezwłasnowolnionego
Osoba ubezwłasnowolniona wnosząca o uchylenie albo zmianę nie płaci opłaty ani wydatków (art. 96 ust. 1 pkt 9a u.k.s.c.). Płaci tylko za własnego pełnomocnika, jeśli go weźmie.
100 zł
Gdy o uchylenie wnosi rodzina
Sąd uchyla ubezwłasnowolnienie, gdy ustały jego przyczyny, a przy poprawie zmienia całkowite na częściowe (art. 559 k.p.c.). Biegli znowu są obowiązkowi.
druk 2645
Projekt wspieranego podejmowania decyzji
Rządowy projekt ma zastąpić ubezwłasnowolnienie nowymi instrumentami. Po pierwszym czytaniu 17 czerwca 2026 r. trafił do komisji, więc dziś obowiązują przepisy opisane wyżej.
Pytania o koszt ubezwłasnowolnienia
Ile kosztuje ubezwłasnowolnienie?
W sądzie płacisz 100 zł opłaty od wniosku (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych) i zaliczkę na dwóch biegłych, psychiatrę i psychologa, według taryfy od około 390 zł do 720 zł. Bez pełnomocnika cała sprawa zamyka się zwykle w kwocie poniżej 1000 zł. Z adwokatem dochodzi honorarium, którego minimum to 960 zł netto.
Ile kosztuje ubezwłasnowolnienie u adwokata?
Minimalna stawka adwokata lub radcy prawnego w sprawie o ubezwłasnowolnienie wynosi 960 zł netto (§ 8 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia), czyli 1180,80 zł z VAT, plus 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Honorarium umowne bywa wyższe, gdy osoba, której dotyczy wniosek, albo reszta rodziny się sprzeciwia.
Ile kosztuje wniosek o ubezwłasnowolnienie?
Opłata od wniosku o ubezwłasnowolnienie, całkowite albo częściowe, wynosi 100 zł. To ogólna opłata od wniosku w postępowaniu nieprocesowym z art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, bo dla ubezwłasnowolnienia nie ma odrębnej stawki. Tyle samo kosztuje apelacja.
Ile kosztuje ubezwłasnowolnienie u notariusza?
U notariusza ubezwłasnowolnienia nie da się przeprowadzić. Orzeka o nim wyłącznie sąd okręgowy właściwy dla miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek (art. 544 k.p.c.). Notariusz może natomiast sporządzić pełnomocnictwo, póki bliska osoba jest jeszcze w stanie świadomie go udzielić, co czasem pozwala sprawy w sądzie uniknąć.
Kto płaci za biegłych w sprawie o ubezwłasnowolnienie?
Zaliczkę na biegłych wpłaca na wezwanie sądu wnioskodawca, bo to on wnosi o czynność połączoną z wydatkami (art. 130⁴ § 1 k.p.c.). Ostatecznie każdy uczestnik ponosi koszty swojego udziału (art. 520 § 1). Badanie przez psychiatrę lub neurologa oraz psychologa jest obowiązkowe (art. 553 § 1), więc tego wydatku nie da się pominąć.
Czy można być zwolnionym z kosztów ubezwłasnowolnienia?
Tak. Wnioskodawca, który nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z oświadczeniem o stanie majątkowym. Osoba ubezwłasnowolniona, która sama wnosi o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia, nie płaci kosztów sądowych w ogóle (art. 96 ust. 1 pkt 9a).
Jak długo trwa sprawa o ubezwłasnowolnienie?
Najczęściej od kilku miesięcy do roku. Sąd najpierw żąda świadectwa od psychiatry (art. 552 k.p.c.), potem wysłuchuje osobę w obecności biegłych (art. 547), zleca opinię i wyznacza rozprawę, bez której orzeczenia nie wyda (art. 555). Obserwacja w szpitalu może dodać do sześciu tygodni, a wyjątkowo trzy miesiące (art. 554).
Kto może złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie?
Małżonek, krewni w linii prostej (rodzice, dzieci, wnuki), rodzeństwo oraz przedstawiciel ustawowy osoby, której wniosek dotyczy (art. 545 § 1 k.p.c.). Krewni tracą to prawo, gdy osoba ma przedstawiciela ustawowego. Kto składa wniosek w złej wierze lub lekkomyślnie, podlega grzywnie (art. 545 § 4).
Potrzebujesz pełnomocnika blisko sądu okręgowego bliskiej osoby? Wpisz miejscowość w wyszukiwarce, a zobaczysz adwokatów i radców prawnych z czynnym wpisem.
Wyszukaj adwokata