Ile kosztuje odrzucenie spadku w imieniu dziecka i kiedy bez sądu

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka kosztuje u notariusza najwyżej 61,50 zł z VAT za oświadczenie, a w sądzie 100 zł. Jeśli potrzebna jest zgoda sądu rodzinnego, dochodzi 100 zł od wniosku o zezwolenie i kilka tygodni czekania. Od 15 listopada 2023 roku w najczęstszej sytuacji, gdy dziecko dziedziczy dlatego, że rodzic sam odrzucił spadek, zgody sądu nie trzeba, więc cała sprawa zamyka się na jednej wizycie u notariusza.

To zmienia rachunek bardziej, niż sugerują poradniki. Część tekstów, także tych aktualizowanych w 2026 roku, nadal opisuje zezwolenie sądu jako obowiązkowy etap każdego odrzucenia spadku przez małoletniego i podaje widełki od 200 do kilkuset złotych na dziecko. Poniżej rozpisujemy, kiedy ten etap naprawdę jest potrzebny i ile wtedy płacisz.

Ile kosztuje odrzucenie spadku w imieniu małoletniego u notariusza

Maksymalna stawka notariusza za oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 50 zł netto (§ 8 pkt 9 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej). Do tego 23 procent VAT, czyli 61,50 zł. Wypis protokołu kosztuje najwyżej 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę (§ 12 tego rozporządzenia), więc jeden dwustronicowy wypis to kolejne 14,76 zł z VAT.

Oświadczenie rodzica może dotyczyć więcej niż jednego dziecka (art. 641 § 3⁵ k.p.c.). Taksa jest stawką maksymalną za czynność, więc to, czy kancelaria policzy jedno oświadczenie za dwoje dzieci, czy dwa, zależy od notariusza. Zapytaj o to przy umawianiu wizyty, zanim przyjdziesz z kompletem dokumentów.

Notariusz sam przesyła oświadczenie do sądu spadku (art. 640 § 1 k.p.c.), więc po wizycie nie musisz niczego składać. Ten sam mechanizm działa przy oświadczeniu samego rodzica, dlatego najtaniej jest odrzucić spadek za siebie i za dzieci jednego dnia, w jednej kancelarii.

Ile kosztuje odrzucenie spadku przez dziecko w sądzie

Od wniosku o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku sąd pobiera 100 zł (art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli w jednym piśmie łączysz kilka takich wniosków, opłatę pobiera się od każdego osobno (art. 49 ust. 2). Droga sądowa jest więc droższa od notarialnej i dłuższa, bo oświadczenie składasz na posiedzeniu, na które trzeba poczekać.

Jest jeden powód, żeby mimo to iść do sądu: termin. Do zachowania sześciomiesięcznego terminu wystarcza złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ kodeksu cywilnego). Jeśli zostały Ci dwa dni, a notariusz ma wolne terminy dopiero za tydzień, wniosek do sądu ratuje sprawę.

Kiedy odrzucenie spadku w imieniu dziecka nie wymaga zgody sądu

Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka (art. 101 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a odrzucenie spadku jest taką czynnością. Nowelizacja, która weszła w życie 15 listopada 2023 roku (Dz.U. 2023 poz. 1615), dodała jednak wyjątek w art. 101 § 4. Zgody sądu nie potrzebujesz, gdy spełnione są łącznie trzy warunki:

• dziecko zostało powołane do dziedziczenia dlatego, że wcześniej spadek odrzucił jego rodzic,
• odrzucasz spadek za dziecko za zgodą drugiego rodzica, któremu też przysługuje władza rodzicielska, albo robicie to wspólnie,
• spadek odrzucają też inni zstępni rodziców tego dziecka, czyli w praktyce jego rodzeństwo.

Typowy przykład: umiera dziadek z długami. Ojciec odrzuca spadek, przez co spadek przechodzi na jego dwoje dzieci. Ojciec i matka razem odrzucają spadek w imieniu obojga dzieci, u tego samego notariusza, tego samego dnia. Zgoda sądu nie jest potrzebna, a cała operacja kosztuje kilkaset złotych mniej i kilka tygodni krócej.

Przy takim oświadczeniu rodzic oświadcza pod rygorem odpowiedzialności karnej, że przysługuje mu władza rodzicielska, że drugi rodzic się zgodził, że rodzic wcześniej odrzucił spadek i że spadek odrzucili inni zstępni (art. 641 § 3¹ i 3² k.p.c.). Notariusz uprzedza o tej odpowiedzialności przed odebraniem oświadczenia. Wyjątek obejmuje też spadki otwarte przed 15 listopada 2023 roku, jeśli termin na oświadczenie nie upłynął przed tym dniem (art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej).

Gdy rodzice się nie porozumieją, wraca ogólna zasada i potrzebne jest zezwolenie sądu (art. 101 § 4 zdanie drugie k.r.o.). Tak samo, gdy dziecko dziedziczy z innego powodu niż odrzucenie przez rodzica, na przykład z testamentu albo po zmarłym rodzicu.

Ile kosztuje zgoda sądu na odrzucenie spadku przez dziecko

Wniosek o zezwolenie to sprawa nieprocesowa, od której pobiera się 100 zł opłaty stałej (art. 23 pkt 1 u.k.s.c.). Wiele sądów traktuje sprawę każdego dziecka jako samodzielną część postępowania i pobiera 100 zł od każdego dziecka objętego wnioskiem, więc przed zapłatą warto sprawdzić praktykę swojego sądu rodzinnego. Jeśli w sądzie spadku toczy się już postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, zezwolenie wydaje sąd spadku, a wniosek złożony wcześniej w sądzie opiekuńczym przekazuje się tam do rozpoznania (art. 640¹ k.p.c.).

Ważna rzecz, o której poradniki często milczą: od 15 listopada 2023 roku bieg sześciomiesięcznego terminu ulega zawieszeniu na czas postępowania o zezwolenie (art. 1015 § 1² k.c.). Złożenie wniosku do sądu rodzinnego zatrzymuje zegar, a po uprawomocnieniu się zezwolenia masz tyle czasu, ile zostało. Nie trzeba już składać oświadczenia „na wszelki wypadek” przed zakończeniem sprawy o zgodę.

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka, koszty w czterech wariantach

Sytuacja	Co płacisz	Razem
Rodzic odrzucił, oboje rodzice odrzucają za jedno dziecko u notariusza (art. 101 § 4)	oświadczenie 61,50 zł, wypis około 15 zł	około 76 zł
Jak wyżej, dwoje dzieci, notariusz liczy osobno za każde	2 × 61,50 zł, wypis około 15 zł	około 138 zł
Potrzebna zgoda sądu, jedno dziecko, potem notariusz	zezwolenie 100 zł, oświadczenie 61,50 zł, wypis około 15 zł	około 176 zł
Potrzebna zgoda sądu, jedno dziecko, oświadczenie w sądzie	zezwolenie 100 zł, wniosek o odebranie oświadczenia 100 zł	200 zł

Kwoty u notariusza to stawki maksymalne z VAT, wypis policzony jako dwie strony. Do każdego wariantu możesz potrzebować odpisów skróconych aktów stanu cywilnego (akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia), które w urzędzie stanu cywilnego kosztują po 22 zł opłaty skarbowej.

Ile kosztuje odrzucenie spadku u adwokata

Samo oświadczenie składasz osobiście i adwokat nie jest do niego potrzebny. Stawka minimalna z rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie wynosi 240 zł zarówno za sprawę o odrzucenie spadku (§ 6 pkt 1), jak i za sprawę nieprocesową o zezwolenie (§ 8 ust. 1 pkt 3). Honorarium ustalasz w umowie z kancelarią.

Adwokat zwraca się w trzech sytuacjach. Pierwsza: nie wiesz, czy spadek jest zadłużony, a od decyzji zależy mieszkanie albo udziały w firmie. Wtedy warto rozważyć przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza zamiast odrzucenia, bo milczenie przez sześć miesięcy oznacza właśnie takie przyjęcie (art. 1015 § 2 k.c.), a dziecko odpowiada za długi tylko do wartości ustalonego stanu czynnego spadku. Jeśli spadkodawca prowadził spółkę albo był w niej wspólnikiem, przed decyzją sprawdź kondycję finansową tej firmy na podstawie danych z publicznych rejestrów. Druga: rodzice są po rozwodzie i nie umieją się porozumieć, więc i tak czeka Was sąd. Trzecia: termin minął albo został przekroczony przez błąd. Uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia wymaga zatwierdzenia przez sąd (art. 1019 § 2 i 3 k.c.), a to sprawa, w której pomyłka kosztuje długi całego spadku.

Adwokata od spraw spadkowych w swoim mieście sprawdzisz w rejestrze adwokatów, a o tym, kiedy kancelaria jest naprawdę potrzebna w sprawie spadkowej, piszemy na stronie adwokat od spraw spadkowych.

Ile jest czasu na odrzucenie spadku w imieniu dziecka

Sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Przy dziecku liczy się to od chwili, gdy o powołaniu dziecka dowiedział się rodzic, który je reprezentuje. W układzie „rodzic odrzuca, dzieci przejmują” termin dla dzieci biegnie więc zwykle od dnia, w którym rodzic złożył własne oświadczenie, dlatego oba oświadczenia najlepiej złożyć razem.

Po upływie terminu nie ma już prostego sposobu, by odrzucić spadek. Dziecko przyjmuje go z dobrodziejstwem inwentarza i rodzic musi pilnować spisu inwentarza albo wykazu inwentarza, żeby odpowiedzialność nie przekroczyła wartości majątku.

Co dalej po odrzuceniu spadku przez dziecko

Spadek przechodzi na kolejnych spadkobierców ustawowych, a na końcu tej kolejki są gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy i Skarb Państwa. Jeśli w rodzinie ktoś spadek przyjmuje, będzie potrzebował stwierdzenia nabycia spadku. Ile to kosztuje w sądzie i u notariusza, z wypisami i oświadczeniami, liczy kalkulator kosztów stwierdzenia nabycia spadku, a cały przebieg sprawy opisujemy na stronie stwierdzenie nabycia spadku.