Odpowiedź na apelację: termin, koszt i czy potrzebny adwokat
Dwa tygodnie od doręczenia odpisu apelacji (art. 373¹ k.p.c.), bez opłaty sądowej. Wniosek o rozprawę i o koszty, stawki pełnomocnika w drugiej instancji, doręczenie między pełnomocnikami i sprawa karna.
Redakcja Ranking Adwokatów Prawo cywilne
Odpowiedź na apelację w sprawie cywilnej składa się w terminie dwóch tygodni od doręczenia odpisu apelacji (art. 373¹ k.p.c.). Pismo nie podlega opłacie sądowej i nie jest obowiązkowe, ale tylko w nim możesz zażądać rozprawy przed sądem drugiej instancji i zgłosić wniosek o zwrot kosztów. Jeżeli apelacja przeciwnika zostanie oddalona, zwróci Ci on koszty Twojego pełnomocnika w drugiej instancji: przed sądem okręgowym co najmniej połowę stawki z pierwszej instancji.
Dostałeś apelację, bo wygrałeś sprawę, a druga strona się z tym nie pogodziła. Masz teraz dwa tygodnie i trzy decyzje do podjęcia: czy odpowiadać, czy żądać rozprawy i kto napisze pismo. Niżej rozpisujemy każdą z nich, razem z kwotami, które są w grze. Ile ryzykuje przeciwnik, jeżeli przegra, pokazuje kalkulator kosztów apelacji.
Odpowiedź na apelację: termin
Termin wynosi dwa tygodnie i biegnie od dnia, w którym doręczono Ci odpis apelacji. Wynika to z art. 373¹ k.p.c.: przewodniczący zarządza doręczenie odpisów apelacji pozostałym stronom, a te mogą wnieść odpowiedź w terminie dwóch tygodni. Razem z odpisem dostajesz pouczenie o treści art. 374 k.p.c., czyli o tym, że sąd może rozpoznać sprawę bez rozprawy.
Uwaga na starsze poradniki. Wiele z nich powołuje art. 372 k.p.c. i pisze, że odpowiedź wnosi się „wprost do sądu drugiej instancji”, a spóźnienie nie ma żadnych skutków. Art. 372 jest uchylony, a obecny tekst kodeksu (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468) reguluje odpowiedź w art. 373¹. Skutki spóźnienia też są dziś inne: czynność procesowa podjęta po terminie jest bezskuteczna (art. 167 k.p.c.), więc spóźniony wniosek o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże sądu.
Termin liczy się tak jak inne terminy tygodniowe: kończy się w dniu, który nazwą odpowiada dniowi doręczenia. Odpis doręczony w środę daje czas do środy za dwa tygodnie. Jeżeli ostatni dzień przypada na sobotę albo dzień wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.
Czy odpowiedź na apelację jest obowiązkowa?
Nie. Sąd drugiej instancji rozpozna apelację także wtedy, gdy nic nie złożysz, i nie uzna tego za przyznanie racji przeciwnikowi. Brak odpowiedzi ma jednak trzy praktyczne skutki, które warto znać, zanim zdecydujesz się milczeć.
Po pierwsze, sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, czyli bez Ciebie. Art. 374 k.p.c. zakazuje tego tylko wtedy, gdy strona w apelacji albo w odpowiedzi na apelację złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Jeżeli apelujący takiego wniosku nie złożył, a Ty nie odpowiesz, decyzja zapada na podstawie akt i jego zarzutów.
Po drugie, nikt nie odpowie na zarzuty apelacji w sposób, który sąd przeczyta przed wyrokiem. Sąd pierwszej instancji uzasadnił swój wyrok, ale nie polemizował z argumentami, które przeciwnik podniósł dopiero w apelacji.
Po trzecie, możesz stracić zwrot kosztów. Art. 109 § 1 k.p.c. przewiduje, że roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeżeli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy nie zgłosi wniosku o ich przyznanie. Sąd orzeka o kosztach z urzędu tylko dla strony działającej bez adwokata albo radcy prawnego. Jeżeli masz pełnomocnika, a sprawa pójdzie na posiedzenie niejawne, wniosek o koszty musi być na piśmie, a naturalnym miejscem na niego jest właśnie odpowiedź na apelację.
Czy warto pisać odpowiedź na apelację?
Zwykle tak, bo koszt jest niski w porównaniu ze stawką. Wygrałeś w pierwszej instancji, więc apelacja przeciwnika zagraża wyrokowi, który już masz. Odpowiedź pozwala wskazać, dlaczego zarzuty są chybione, przypomnieć dowody z akt, na których oparł się sąd, i zażądać rozprawy, jeżeli chcesz osobiście przedstawić stanowisko.
Wyjątek to apelacja oczywiście bezzasadna w sprawie o niewielką kwotę, w której reprezentujesz się sam. Wtedy sąd i tak orzeknie o Twoich kosztach z urzędu, a samo pismo nie wniesie wiele. W każdej sprawie, w której przeciwnik ma profesjonalnego pełnomocnika i podnosi zarzuty naruszenia prawa materialnego, milczenie jest ryzykowne.
Ile kosztuje odpowiedź na apelację
Odpowiedź na apelację nie podlega opłacie sądowej. Art. 3 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowi, że opłacie podlega pismo, jeżeli przepis ustawy przewiduje jej pobranie, a katalog w ust. 2 wymienia apelację i zażalenie, ale nie odpowiedź na nie. Realnym kosztem jest wynagrodzenie pełnomocnika.
Stawkę ustalasz z adwokatem albo radcą prawnym w umowie. Punktem odniesienia jest stawka minimalna za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ta sama stawka decyduje o tym, ile zwróci Ci przeciwnik, jeżeli jego apelacja zostanie oddalona.
| Sąd odwoławczy | Ten sam pełnomocnik co w I instancji | Nowy pełnomocnik | Minimum |
|---|---|---|---|
| Sąd okręgowy (wyrok sądu rejonowego) | 50 procent stawki z § 2 | 75 procent stawki z § 2 | 120 zł |
| Sąd apelacyjny (wyrok sądu okręgowego) | 75 procent stawki z § 2 | 100 procent stawki z § 2 | 240 zł |
Przykład: wygrałeś w sądzie rejonowym sprawę o 30 000 zł, przeciwnik złożył apelację. Stawka z § 2 dla tej wartości to 3600 zł, więc przed sądem okręgowym stawka minimalna w drugiej instancji wynosi 1800 zł, jeżeli sprawę prowadzi ten sam adwokat, albo 2700 zł, jeżeli bierzesz nowego. Tę kwotę przeciwnik zwróci Ci, gdy sąd oddali apelację. Opłatę od apelacji i pełny rachunek ryzyka po stronie apelującego policzysz w tym samym kalkulatorze, a stawki dla innych wartości w kalkulatorze kosztów zastępstwa procesowego.
Co zawiera dobra odpowiedź na apelację
Odpowiedź to pismo procesowe, więc musi spełniać zwykłe wymogi formalne: oznaczenie sądu i sygnatury, stron, podpis. Merytorycznie liczą się cztery elementy.
- Wniosek główny: o oddalenie apelacji w całości.
- Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. To zdanie chroni przed utratą zwrotu z art. 109 § 1 k.p.c.
- Wniosek o przeprowadzenie rozprawy, jeżeli jej chcesz. Bez niego sąd może orzec na posiedzeniu niejawnym.
- Odniesienie do każdego zarzutu apelacji, z odesłaniem do dowodów w aktach i do uzasadnienia wyroku.
Nowe fakty i dowody są w drugiej instancji wyjątkiem. Sąd odwoławczy może je pominąć, jeżeli strona mogła powołać je przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później (art. 381 k.p.c.). Dotyczy to obu stron, więc warto też wytknąć przeciwnikowi, jeżeli w apelacji powołuje dowody, które mógł zgłosić wcześniej.
Odpowiedź na apelację: do sądu czy do pełnomocnika?
Pismo składasz do sądu, który doręczył Ci odpis apelacji. Jeżeli działasz sam, dołączasz odpis odpowiedzi dla przeciwnika (art. 128 § 1 k.p.c.), a sąd go doręczy.
Inaczej jest, gdy po obu stronach są profesjonalni pełnomocnicy. Art. 132 § 1 k.p.c. każe adwokatom i radcom prawnym doręczać sobie odpisy pism procesowych bezpośrednio. Wyjątki z § 1¹ obejmują apelację, zażalenie czy sprzeciw, ale nie odpowiedź na apelację. Twój pełnomocnik wysyła więc odpis wprost pełnomocnikowi przeciwnika i musi umieć to wykazać: w razie wątpliwości sąd zażąda dowodu nadania albo doręczenia, a jeżeli go nie dostanie w wyznaczonym terminie, pismo podlega zwrotowi. Przepisu nie stosuje się do pism wnoszonych przez system teleinformatyczny do pełnomocnika, który wybrał tę drogę (art. 132 § 1² k.p.c.). Przy dwutygodniowym terminie nie jest to formalność do zlekceważenia.
Co jeśli przeciwnik cofnie apelację
Cofnięcie apelacji zdarza się częściej, niż się wydaje, zwykle po tym, jak apelujący przeczyta dobrze napisaną odpowiedź. Sąd drugiej instancji umarza wtedy postępowanie i orzeka o kosztach jak przy cofnięciu pozwu (art. 391 § 2 k.p.c.), a przy cofnięciu pozwu powód zwraca pozwanemu koszty na jego żądanie (art. 203 § 2). Jeżeli złożyłeś już odpowiedź przez pełnomocnika, możesz żądać zwrotu jego wynagrodzenia. Szczegóły i wyjątki opisujemy we wpisie o tym, jakie są koszty przegranej apelacji.
Odpowiedź na apelację w sprawie karnej
W procesie karnym regulacja jest krótsza. Art. 428 § 2 k.p.k. stanowi, że strona może złożyć pisemną odpowiedź na środek odwoławczy, i nie wyznacza na to terminu takiego jak w k.p.c. Obrońca albo pełnomocnik będący adwokatem lub radcą prawnym może złożyć ją przez portal informacyjny (art. 428 § 3 k.p.k.). W praktyce pismo składa się przed terminem rozprawy odwoławczej, tak żeby sąd zdążył je przeczytać.
Kto napisze odpowiedź w dwa tygodnie
Najprościej ten pełnomocnik, który prowadził sprawę w pierwszej instancji: zna akta, a jego stawka minimalna w drugiej instancji jest niższa niż nowego (50 zamiast 75 procent przed sądem okręgowym). Jeżeli w pierwszej instancji działałeś sam, szukaj kogoś od razu po doręczeniu odpisu, bo nowy pełnomocnik musi przeczytać akta, wyrok z uzasadnieniem i apelację. Umowę o prowadzenie sprawy możesz podpisać online tego samego dnia, a pełnomocnictwo procesowe złożyć razem z pismem.
Adwokata albo radcę prawnego z uprawnieniami potwierdzonymi w rejestrze samorządu znajdziesz w naszym rejestrze adwokatów. Przed rozmową przygotuj odpis apelacji z datą doręczenia, wyrok z uzasadnieniem i listę dowodów z pierwszej instancji. Zasady zwrotu kosztów między stronami w każdej instancji zbiera strona o tym, czym są koszty zastępstwa procesowego.