Koszty zastępstwa procesowego 2026: stawki minimalne adwokata i radcy prawnego w sprawach cywilnych

Sąd nie zasądza tego, co zapłaciłeś swojej kancelarii, tylko opłatę wyliczoną z rozporządzenia. Poniżej pełna tabela stawek minimalnych obowiązujących po zmianie z 1 stycznia 2026 r., zasady rozkładu kosztów między stronami i trzy sytuacje, w których wygrana sprawa kończy się zerowym zwrotem.

Tabela stawek minimalnych Jak obliczyć krok po kroku Sprawdź adwokata w rejestrze

W skrócie

Koszty zastępstwa procesowego to wynagrodzenie pełnomocnika rozliczane między stronami w wyroku, a jego wysokość wyznacza rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości o opłatach za czynności adwokackie (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 215). Stawka minimalna w sprawach o zapłatę zaczyna się od 90 zł przy wartości sprawy do 500 zł i sięga 25 000 zł powyżej 5 milionów. Płaci je co do zasady strona przegrywająca, na żądanie przeciwnika (art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Sąd może zasądzić do sześciokrotności stawki minimalnej, ale tylko wtedy, gdy strona złoży oświadczenie o wysokości kosztów, bo w jego braku opłatę ustala się w stawce minimalnej.

Stawki adwokackie według wartości przedmiotu sprawy

To jest podstawowa skala z § 2 rozporządzenia, używana we wszystkich sprawach o zapłatę i wszędzie tam, gdzie inny przepis odsyła do wartości przedmiotu sprawy. Druga kolumna z liczbami pokazuje coś, czego większość zestawień nie podaje: w postępowaniu upominawczym, nakazowym i w elektronicznym postępowaniu upominawczym obowiązuje osobna, niższa skala z § 3, która zatrzymuje się na 7 200 zł niezależnie od wysokości roszczenia.

Wartość przedmiotu sprawy	Stawka minimalna (§ 2)	Postępowanie upominawcze i nakazowe, w tym EPU (§ 3)
do 500 zł	90 zł	60 zł
powyżej 500 zł do 1 500 zł	270 zł	180 zł
powyżej 1 500 zł do 5 000 zł	900 zł	600 zł
powyżej 5 000 zł do 10 000 zł	1 800 zł	1 200 zł
powyżej 10 000 zł do 50 000 zł	3 600 zł	2 400 zł
powyżej 50 000 zł do 200 000 zł	5 400 zł	3 600 zł
powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł	10 800 zł	7 200 zł
powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł	15 000 zł	7 200 zł
powyżej 5 000 000 zł	25 000 zł	7 200 zł

Sprzeciw w EPU przenosi sprawę na wyższą skalę

§ 3 ust. 2 rozporządzenia mówi krótko: w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów opłatę ustala się na zasadach ogólnych. Dla dłużnika, który dostał nakaz zapłaty z e-sądu na 40 000 zł, oznacza to konkret. Dopóki sprawa toczy się w EPU, stawka wynosi 2 400 zł. Po sprzeciwie i przekazaniu sprawy do sądu właściwego wraca skala z § 2, czyli 3 600 zł, i to po stronie tego, kto przegra. Sprzeciw bywa oczywiście opłacalny, ale warto podejmować tę decyzję znając obie liczby.

Kto ponosi koszty zastępstwa procesowego

Punktem wyjścia jest odpowiedzialność za wynik sprawy: przegrywający zwraca wygrywającemu koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Słowa "na jego żądanie" w art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego są tu równie ważne jak sama zasada, bo bez żądania sąd o kosztach nie orzeknie. Poniżej siedem układów, na które realnie się trafia.

Sytuacja	Kto płaci i ile	Podstawa
Powód wygrał w całości	Pozwany zwraca całość niezbędnych kosztów procesu, w tym wynagrodzenie jednego adwokata, na żądanie strony wygrywającej.	art. 98 § 1 i § 3 kpc
Powód wygrał w części	Koszty są wzajemnie zniesione albo stosunkowo rozdzielone w proporcji do wygranej. Sąd może jednak obciążyć jedną stronę całością, jeżeli przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części żądania albo kwota zależała od oceny sądu.	art. 100 kpc
Pozwany przegrał, ale nie dał powodu do procesu	To pozwany dostaje zwrot kosztów, mimo że powództwo uwzględniono, pod warunkiem że uznał żądanie przy pierwszej czynności procesowej.	art. 101 kpc
Wypadek szczególnie uzasadniony	Sąd może zasądzić od przegranego tylko część kosztów albo nie obciążać go nimi w ogóle. To wyjątek oceniany indywidualnie, a nie prawo strony ubogiej.	art. 102 kpc
Niesumienne prowadzenie sprawy	Niezależnie od wyniku sąd może obciążyć stronę kosztami wywołanymi zatajeniem dowodów, spóźnionym ich powołaniem albo wyjaśnieniami niezgodnymi z prawdą.	art. 103 § 1 i § 2 kpc
Odmowa mediacji bez uzasadnionej przyczyny	Sąd może obciążyć stronę kosztami w części wyższej, niż nakazywałby wynik sprawy, a nawet w całości. Ta sama sankcja dotyczy niestawienia się na posiedzenie mediacyjne po wcześniejszej zgodzie.	art. 103 § 3 pkt 1 i 1 z indeksem 1 kpc
Strona reprezentowana przez radcę prawnego	Koszty zwraca się w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata, więc tabela stawek jest wspólna dla obu zawodów.	art. 99 kpc

Odmowa mediacji potrafi kosztować cały rachunek

Najmniej znany z tych przepisów jest jednocześnie najbardziej dotkliwy. Art. 103 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala sądowi obciążyć stronę kosztami w części wyższej, niż nakazywałby wynik sprawy, a nawet w całości, jeżeli strona bez uzasadnionej przyczyny odmówiła poddania się mediacji albo nie stawiła się na posiedzenie mediacyjne mimo wcześniejszej zgody. Działa to niezależnie od tego, kto wygrał proces. Sąd ma przy tym obowiązek pouczyć o tej możliwości przy skierowaniu stron do mediacji, więc pouczenie w wezwaniu nie jest formalnością. Jeżeli sprawa nadaje się do ugody, warto sprawdzić listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, zanim odpowie się odmownie.

Jak obliczyć koszty zastępstwa procesowego krok po kroku

Sześć kroków, które prowadzą od wartości sporu do kwoty w sentencji. Kolejność ma znaczenie, bo dwa ostatnie kroki decydują o tym, czy dostaniesz stawkę minimalną, kwotę wyższą, czy nic.

1

Ustal wartość przedmiotu sprawy

Punktem wyjścia jest kwota, o którą toczy się spór, a nie wartość całej umowy czy nieruchomości. Przy podziale majątku i dziale spadku liczy się wartość udziału osoby reprezentowanej przez adwokata, a nie wartość całego majątku. Przy sprawach o wydanie lokalu użytkowego podstawą jest wartość sześciomiesięcznego czynszu.
2

Odczytaj stawkę minimalną z właściwego przepisu

Jeżeli sprawa jest o zapłatę, stawkę bierzesz z § 2 rozporządzenia. Jeżeli to sprawa rodzinna, spadkowa, rzeczowa, pracownicza, karna, egzekucyjna albo administracyjna, stawka jest kwotowa albo procentowa i wynika z osobnej jednostki. Spraw nieopisanych w rozporządzeniu dotyczy § 20: stosuje się stawkę ze spraw najbardziej zbliżonego rodzaju.
3

Sprawdź, w jakim trybie toczy się sprawa

W postępowaniu upominawczym, nakazowym i w elektronicznym postępowaniu upominawczym obowiązuje niższa skala z § 3, która kończy się na 7 200 zł. Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu albo zarzutów opłatę ustala się już na zasadach ogólnych, czyli według pełnej skali z § 2.
4

Dolicz instancję odwoławczą

Apelacja i zażalenie to osobne opłaty liczone jako procent stawki minimalnej, z minimum kwotowym 120 zł albo 240 zł. Procent jest wyższy, gdy w poprzedniej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat, więc zmiana pełnomocnika przed apelacją podnosi kwotę, którą może zasądzić sąd.
5

Zdecyduj, czy wnosisz o stawkę minimalną, czy wyższą

Wniosek o koszty według norm przepisanych oznacza dla sądu stawkę minimalną. Aby dostać więcej, trzeba złożyć oświadczenie o wysokości kosztów i wykazać przesłanki z § 15 ust. 3: nakład pracy, wartość przedmiotu sprawy, wkład w wyjaśnienie sprawy oraz jej rodzaj i zawiłość. Górny limit to sześciokrotność stawki minimalnej i jednocześnie wartość przedmiotu sprawy.
6

Zgłoś wniosek przed zamknięciem rozprawy

Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeżeli strona nie złoży spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o koszty najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia. Z urzędu sąd orzeka o kosztach tylko wtedy, gdy strona działa bez adwokata, radcy prawnego albo rzecznika patentowego.

Stawki minimalne w konkretnych rodzajach spraw

W większości spraw poza sporami o zapłatę stawka jest kwotowa albo liczona jako procent skali z § 2. Kolumna z podstawą prawną pozwala sprawdzić każdy wiersz w źródle, bo w internecie krąży sporo tabel z kwotami sprzed podwyżki z 1 stycznia 2026 r.

Rodzaj sprawy	Stawka minimalna	Podstawa
Rozwód, unieważnienie małżeństwa, ustanowienie rozdzielności majątkowej	720 zł	§ 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 7
Władza rodzicielska, odebranie dziecka, ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa	480 zł	§ 4 ust. 1 pkt 4 i 5
Alimenty	240 zł albo według wartości przedmiotu sprawy, gdy koszty obciążają zobowiązanego	§ 4 ust. 1 pkt 9 i ust. 4
Podział majątku wspólnego małżonków	stawka z § 2 od wartości udziału, przy zgodnym wniosku 50 procent tej stawki	§ 4 ust. 1 pkt 8
Zniesienie współwłasności	stawka z § 2 od wartości udziału, przy zgodnym wniosku 50 procent	§ 5 pkt 6
Zasiedzenie nieruchomości	50 procent stawki z § 2	§ 5 pkt 1
Wpis w księdze wieczystej	480 zł	§ 5 pkt 5
Stwierdzenie nabycia spadku	240 zł, a przy sporze o ważność testamentu 720 zł	§ 6 pkt 2
Dział spadku	stawka z § 2 od wartości udziału spadkowego, przy zgodnym wniosku 50 procent	§ 6 pkt 3
Eksmisja z lokalu mieszkalnego	480 zł	§ 7 pkt 1
Przywrócenie do pracy, uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne	360 zł	§ 9 ust. 1 pkt 1
Wynagrodzenie za pracę	75 procent stawki z § 2 od wartości roszczenia	§ 9 ust. 1 pkt 2
Świadczenia z ZUS i podleganie ubezpieczeniom społecznym	360 zł	§ 9 ust. 2
Egzekucja z nieruchomości	50 procent stawki z § 2	§ 8 ust. 1 pkt 7
Egzekucja innego rodzaju	25 procent stawki z § 2	§ 8 ust. 1 pkt 7
Skarga na czynności komornika	160 zł	§ 8 ust. 1 pkt 8
Klauzula wykonalności	120 zł	§ 8 ust. 1 pkt 14
Postępowanie restrukturyzacyjne lub upadłościowe	3 600 zł	§ 8 ust. 1 pkt 5
Ochrona dóbr osobistych i praw autorskich	720 zł	§ 8 ust. 1 pkt 2
Obrona w dochodzeniu	540 zł	§ 11 ust. 1 pkt 1
Obrona w śledztwie	900 zł	§ 11 ust. 1 pkt 2
Obrona przed sądem rejonowym w postępowaniu zwyczajnym	840 zł	§ 11 ust. 2 pkt 3
Obrona przed sądem okręgowym jako pierwszą instancją i przed sądem apelacyjnym	1 200 zł	§ 11 ust. 2 pkt 5
Skarga do sądu administracyjnego w sprawie innej niż należność pieniężna	480 zł	§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

W sprawach karnych i o wykroczenia działa dodatkowo § 17: jeżeli rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień, stawka minimalna rośnie o 20 procent za każdy następny dzień, a przy obronie kilku osób opłatę pobiera się od każdej z nich osobno. Szczegóły rozliczeń w procesie karnym opisuje strona o adwokacie od spraw karnych.

Koszty zastępstwa procesowego w apelacji, zażaleniu i kasacji

Każda instancja rozlicza się osobno, a stawka jest procentem stawki minimalnej z pierwszej instancji. Kolumna po prawej jest tą, o której najczęściej nikt nie uprzedza: procent rośnie, gdy sprawę w poprzedniej instancji prowadził inny pełnomocnik. Zmiana adwokata przed apelacją jest więc decyzją, która zmienia kwotę po obu stronach.

Etap	Ten sam adwokat	Nowy adwokat	Minimum
Apelacja przed sądem okręgowym	50 procent stawki minimalnej	75 procent stawki minimalnej	nie mniej niż 120 zł
Apelacja przed sądem apelacyjnym	75 procent stawki minimalnej	100 procent stawki minimalnej	nie mniej niż 240 zł
Zażalenie przed sądem rejonowym lub okręgowym	25 procent stawki minimalnej	50 procent stawki minimalnej	nie mniej niż 120 zł
Skarga kasacyjna wraz z rozprawą przed Sądem Najwyższym	75 procent stawki minimalnej	100 procent stawki minimalnej	nie mniej niż 240 zł
Sama skarga kasacyjna albo opinia o braku podstaw	50 procent stawki minimalnej	75 procent stawki minimalnej	nie mniej niż 240 zł

Przy sprawach o zapłatę na 30 000 zł wygląda to tak: stawka minimalna w pierwszej instancji wynosi 3 600 zł, apelacja przed sądem okręgowym prowadzona przez tego samego adwokata to 1 800 zł, a przez nowego 2 700 zł. Jeżeli wartość przedmiotu sprawy zmieni się w toku postępowania, § 19 nakazuje brać pod uwagę wartość zmienioną dopiero od następnej instancji.

Kiedy sąd zasądzi więcej niż stawkę minimalną

Stawka minimalna jest dolną granicą, nie sztywną kwotą. § 15 ust. 3 rozporządzenia pozwala ustalić opłatę wyższą, która nie może przekroczyć sześciokrotności stawki minimalnej ani wartości przedmiotu sprawy. Drugi limit bywa pomijany, a przy drobnych sprawach to właśnie on rozstrzyga: przy roszczeniu na 400 zł sześciokrotność stawki 90 zł wynosiłaby 540 zł, ale sufitem pozostaje 400 zł.

Cztery przesłanki podwyższenia

Niezbędny nakład pracy, w tym czas przygotowania, liczba stawiennictw i czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu jeszcze przed pozwem. Wartość przedmiotu sprawy. Wkład pełnomocnika w wyjaśnienie okoliczności faktycznych i zagadnień prawnych budzących wątpliwości. Rodzaj i zawiłość sprawy, w tym obszerność materiału dowodowego i dowody z opinii biegłych.

Warunek formalny, o którym się zapomina

§ 16 rozporządzenia: wniosek o zasądzenie kosztów może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę. W braku takiego oświadczenia opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej. Wniosek "o koszty według norm przepisanych" jest więc wnioskiem o minimum i sam z siebie nie otwiera drogi do kwoty wyższej.

Ten sam kierunek wyznacza art. 109 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd bierze pod uwagę celowość i niezbędność poniesionych kosztów, a przy pełnomocniku profesjonalnym także niezbędny nakład pracy, czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, charakter sprawy oraz wkład pełnomocnika w jej wyjaśnienie. Działa to w obie strony: jest podstawą podwyższenia, ale też podstawą obniżenia kwoty w sprawie prostej i szybko zakończonej.

W egzekucji sześciokrotność nie działa

Wszystko powyżej dotyczy postępowania rozpoznawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nad § 15 ust. 3 stoi przepis rangi ustawowej: wynagrodzenie z tytułu zastępstwa prawnego w egzekucji nie może być wyższe niż stawka minimalna opłaty za czynności adwokackie albo radcowskie (art. 770 § 4 kpc). Stawka minimalna jest tam więc równocześnie maksymalna, a wniosek o wielokrotność nie ma podstawy. Druga różnica dotyczy odsetek: do kosztów egzekucji nie stosuje się art. 98 § 1¹ i 1² kpc (art. 770 § 1 kpc), więc odsetki od zasądzonych kosztów tutaj nie biegną. Szerzej opisuje to artykuł o kosztach zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym.

Kwotę dla konkretnej sprawy, wraz z właściwym sufitem dla wybranego etapu, wyliczy kalkulator kosztów zastępstwa procesowego.

Trzy błędy, po których wygrana sprawa daje zerowy zwrot kosztów

Brak wniosku przed zamknięciem rozprawy

Art. 109 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego: roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeżeli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Z urzędu sąd orzeka o kosztach tylko wtedy, gdy strona działa bez profesjonalnego pełnomocnika.

Liczenie na zwrot całego rachunku z kancelarii

Art. 98 § 3 zalicza do niezbędnych kosztów procesu wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, i wydatki jednego adwokata. Umówione honorarium ponad ten limit zostaje po stronie klienta nawet przy pełnej wygranej, a przy dwóch pełnomocnikach rozliczany jest jeden.

Niewyegzekwowanie zasądzonej kwoty

Zasądzenie kosztów to tytuł, a nie pieniądze. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od uprawomocnienia orzeczenia do zapłaty i sąd orzeka o nich z urzędu (art. 98 § 1 z indeksem 1), ale samą kwotę trzeba wyegzekwować, najczęściej przez komornika.

Jest jeszcze czwarty, rzadziej spotykany przepis, który działa na korzyść strony: art. 98 § 1 z indeksem 2 pozwala na wniosek strony, która poniosła szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, przyznać odsetki od kwoty równej temu wydatkowi już od dnia jego poniesienia. Przy wysokiej zaliczce na opinię biegłego sądowego w wieloletnim procesie różnica bywa czterocyfrowa, ale trzeba o to poprosić.

Koszty zastępstwa procesowego a VAT

Odpowiedź zależy od tego, skąd wziął się pełnomocnik, i wynika z porównania dwóch aktów. Rozporządzenie o opłatach za czynności adwokackie, czyli to, z którego pochodzą wszystkie stawki na tej stronie, nie zawiera ani jednego przepisu o podatku od towarów i usług. Sąd zasądza więc kwotę z tabeli i nie powiększa jej o VAT.

Zupełnie inaczej wygląda pomoc prawna z urzędu. Rozporządzenie o ponoszeniu przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 87) stanowi w § 4 ust. 3, że opłatę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki obowiązującej dla tego rodzaju czynności. Ta sama liczba w tabeli oznacza więc dwie różne kwoty w postanowieniu, w zależności od trybu ustanowienia obrońcy.

Warto znać jeszcze § 6 tego rozporządzenia. W sprawie cywilnej, w której kosztami procesu obciążono przeciwnika strony korzystającej z pomocy z urzędu, sąd przyznaje adwokatowi koszty ze środków publicznych dopiero po wykazaniu bezskuteczności ich egzekucji od tego przeciwnika. Skarb Państwa jest tu płatnikiem ostatniej instancji. Zasady przyznawania samego pełnomocnika opisuje strona o adwokacie z urzędu.

Co się zmieniło w stawkach adwokackich od 1 stycznia 2026 roku

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie zostało ogłoszone 30 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1314) i weszło w życie 1 stycznia 2026 r. Podniosło stawki kwotowe, w części spraw dwukrotnie. Wzrosły między innymi opłaty w sprawach o władzę rodzicielską, o alimenty, o wpis w księdze wieczystej, za obronę w dochodzeniu i w śledztwie, za sprawy wykonawcze oraz w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Skala z § 2, czyli stawki zależne od wartości przedmiotu sprawy, pozostała bez zmian.

Najważniejszy jest jednak przepis przejściowy, bo intuicja podpowiada tu coś odwrotnego niż treść aktu. § 2 rozporządzenia zmieniającego nakazuje stosować nowe stawki także do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2026 r. Sprawa wniesiona w 2024 roku i kończąca się dziś rozlicza się więc według stawek podwyższonych, a nie tych, które obowiązywały w dniu złożenia pozwu.

Aktualnym źródłem jest obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 12 lutego 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia, opublikowane 25 lutego 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 215. Odpowiednikiem dla radców prawnych jest osobne rozporządzenie z tego samego dnia 22 października 2015 r., ale przy rozliczaniu kosztów procesu nie ma to znaczenia praktycznego, bo art. 99 Kodeksu postępowania cywilnego każe zwracać koszty reprezentacji przez radcę prawnego według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Różnice między oboma zawodami zebraliśmy na stronie adwokat czy radca prawny.

Najczęstsze pytania o koszty zastępstwa procesowego

Co to są koszty zastępstwa procesowego?

Koszty zastępstwa procesowego to część kosztów procesu obejmująca wynagrodzenie pełnomocnika, którą sąd rozlicza między stronami w orzeczeniu kończącym sprawę. Ich wysokość wyznacza rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości o opłatach za czynności adwokackie, a nie umowa z kancelarią. To dlatego zasądzona kwota bywa niższa albo wyższa od tego, co strona faktycznie zapłaciła swojemu adwokatowi.

Kto ponosi koszty zastępstwa procesowego?

Zasadą z art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego jest odpowiedzialność za wynik sprawy: strona przegrywająca zwraca przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Od tej zasady są cztery odstępstwa: częściowa wygrana, uznanie powództwa przy pierwszej czynności, wypadek szczególnie uzasadniony oraz niesumienne prowadzenie sprawy.

Ile wynoszą koszty zastępstwa procesowego?

Stawka minimalna zaczyna się od 90 zł przy wartości przedmiotu sprawy do 500 zł i rośnie do 25 000 zł powyżej 5 milionów złotych. W sprawach rodzinnych, spadkowych i karnych stawki są kwotowe, na przykład 720 zł za rozwód, 240 zł za stwierdzenie nabycia spadku i 840 zł za obronę przed sądem rejonowym w postępowaniu zwyczajnym.

Jak obliczyć koszty zastępstwa procesowego?

Ustal wartość przedmiotu sprawy, odczytaj stawkę minimalną z właściwego paragrafu rozporządzenia, sprawdź tryb postępowania, bo w postępowaniu upominawczym i nakazowym obowiązuje niższa skala, a następnie dolicz osobne opłaty za apelację lub zażalenie liczone jako procent stawki minimalnej. Do tej kwoty dochodzą opłaty sądowe i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Czy do kosztów zastępstwa procesowego dolicza się VAT?

Przy pełnomocniku z wyboru nie. Rozporządzenie o opłatach za czynności adwokackie nie zawiera żadnego przepisu o podatku od towarów i usług, więc sąd zasądza kwotę z tabeli. Inaczej jest przy pomocy prawnej z urzędu: § 4 ust. 3 rozporządzenia o ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nakazuje podwyższyć opłatę o kwotę podatku od towarów i usług.

Ile wynoszą koszty zastępstwa procesowego w apelacji?

Przed sądem okręgowym to 50 procent stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat, 75 procent, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Przed sądem apelacyjnym odpowiednio 75 i 100 procent, nie mniej niż 240 zł. Za zażalenie należy się 25 procent stawki, a przy zmianie pełnomocnika 50 procent.

Czy sąd może zasądzić koszty wyższe niż stawka minimalna?

Tak, do sześciokrotności stawki minimalnej, ale nie wyżej niż wartość przedmiotu sprawy. Podwyższenie musi uzasadniać nakład pracy adwokata, wartość przedmiotu sprawy, wkład pełnomocnika w wyjaśnienie sprawy albo jej rodzaj i zawiłość. W praktyce sąd rozważa to tylko wtedy, gdy strona złoży oświadczenie o wysokości kosztów, bo w jego braku opłatę ustala się w stawce minimalnej.

Czy od zasądzonych kosztów procesu należą się odsetki?

Tak i sąd orzeka o nich z urzędu. Zgodnie z art. 98 § 1 z indeksem 1 Kodeksu postępowania cywilnego od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki ustawowe za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Przy orzeczeniu prawomocnym z chwilą wydania odsetki biegną po upływie tygodnia od ogłoszenia.

Jakie są koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym?

Przy egzekucji z nieruchomości to 50 procent stawki obliczonej według § 2, a przy egzekucji innego rodzaju 25 procent tej stawki. Skarga na czynności komornika kosztuje 160 zł, a nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności 120 zł. Te opłaty są niezależne od kosztów zasądzonych w postępowaniu rozpoznawczym.

Co się zmieniło w stawkach od 2026 roku?

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1314) weszło w życie 1 stycznia 2026 r. i podniosło stawki kwotowe w sprawach rodzinnych, karnych, wykonawczych oraz z zakresu ubezpieczeń społecznych. Skala z § 2 zależna od wartości przedmiotu sprawy pozostała bez zmian. Nowe stawki stosuje się także do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2026 r.

Czy koszty zastępstwa procesowego są takie same dla radcy prawnego?

Tak. Art. 99 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi wprost, że stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Wybór między adwokatem a radcą prawnym nie zmienia więc kwoty, którą zasądzi sąd.

Zanim policzysz koszty, sprawdź pełnomocnika

Stawki z rozporządzenia są tylko jedną stroną rachunku. Druga to honorarium umówione z kancelarią, a jego widełki opisaliśmy w przewodniku o tym, ile kosztuje adwokat. Zanim podpiszesz umowę, warto potwierdzić uprawnienia pełnomocnika: instrukcję znajdziesz na stronie o tym, jak sprawdzić adwokata, a samo nazwisko wyszukasz w krajowym rejestrze adwokatów albo w rejestrze radców prawnych. Zestawienie wszystkich list zawodów prawniczych prowadzi rejestr prawników, a egzekucją zasądzonych kosztów zajmuje się komornik z wykazu Ministra Sprawiedliwości.