Podaj wartość przedmiotu sporu, rodzaj sprawy i tryb. Kalkulator poda kwotę do zapłaty i pokaże każdy krok wyliczenia razem z przepisem, z którego wynika. Żadna liczba nie jest tu szacowana.
Tryb potrafi zmienić opłatę czterokrotnie, a mediacja przed pozwem obniża ją o dwie trzecie. Oba te przepisy są w wyliczeniu.
Opłata od pozwu
1 500 zł
Opłata sądowa od pozwu o prawa majątkowe do 20 000 zł wartości przedmiotu sporu jest stała i wynosi od 30 zł do 1000 zł według siedmiu progów z art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powyżej 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5 procent wartości sporu, nie więcej niż 100 000 zł. Część spraw ma własną opłatę stałą oderwaną od wartości: rozwód 600 zł, eksmisja 200 zł, a alimenty są od opłaty zwolnione w ogóle.
Dwie rzeczy decydują o tym, ile naprawdę wyjdzie z konta, i obie są pomijane przez większość zestawień. Po pierwsze, tryb zmienia kwotę czterokrotnie: ten sam pozew o 30 000 zł kosztuje 1500 zł w zwykłym procesie i 375 zł w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Po drugie, mediacja przed pozwem obniża opłatę o dwie trzecie, najwyżej o 400 zł, i działa niezależnie od tego, czy mediacja zakończyła się porozumieniem.
Skala jest progowa, więc o kwocie decyduje przedział, a nie proporcja. Pozew o 4001 zł kosztuje 400 zł, a pozew o 4000 zł tylko 200 zł, choć dzieli je jedna złotówka. Przy wartościach tuż nad granicą przedziału warto sprawdzić, czy skapitalizowane odsetki rzeczywiście trzeba doliczać do wartości przedmiotu sporu.
| Wartość przedmiotu sporu | Opłata |
|---|---|
| do 500 zł | 30 zł |
| powyżej 500 zł do 1500 zł | 100 zł |
| powyżej 1500 zł do 4000 zł | 200 zł |
| powyżej 4000 zł do 7500 zł | 400 zł |
| powyżej 7500 zł do 10 000 zł | 500 zł |
| powyżej 10 000 zł do 15 000 zł | 750 zł |
| powyżej 15 000 zł do 20 000 zł | 1000 zł |
| powyżej 20 000 zł | 5 procent wartości, najwyżej 100 000 zł |
Art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Maksymalna opłata stosunkowa wynosi dziś 100 000 zł. Wcześniej było to 200 000 zł. Limit obniżyła ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ogłoszona w Dz.U. z 2025 r. poz. 1157, która weszła w życie 23 września 2025 r.
Dla spraw w toku rozstrzyga przepis przejściowy. Artykuł 2 tej ustawy stanowi, że do pism wniesionych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Jeżeli więc pozew trafił do sądu przed 23 września 2025 r., opłatę od niego liczy się z dawnym limitem 200 000 zł. Przepis mówi jednak o pismach, a nie o sprawach, więc apelacja wniesiona po tym dniu podlega już limitowi 100 000 zł, także w sprawie wszczętej wcześniej. Opłatę od apelacji razem z kosztami przeciwnika w drugiej instancji liczy kalkulator kosztów apelacji.
Granica ma znaczenie dopiero przy sporze powyżej 2 000 000 zł, bo dopiero tam 5 procent przekracza 100 000 zł.
Wartość sporu wyznacza opłatę pełną, a tryb postępowania decyduje, jaką jej część naprawdę trzeba wpłacić. Kolumna z kwotą pokazuje, ile wychodzi przy pozwie o 30 000 zł, gdzie pełna opłata stosunkowa wynosi 1500 zł.
| Pismo i tryb | Część opłaty | Przy sporze 30 000 zł | Przepis |
|---|---|---|---|
| Zwykły pozew, także papierowe postępowanie upominawcze | cała opłata | 1500 zł | art. 18 ust. 1 |
| Pozew spełniający przesłanki postępowania nakazowego | jedna czwarta | 375 zł | art. 19 ust. 2 pkt 1 |
| Pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym | jedna czwarta | 375 zł | art. 19 ust. 2 pkt 2 |
| Sprzeciw od wyroku zaocznego | połowa | 750 zł | art. 19 ust. 1 |
| Zarzuty pozwanego od nakazu w postępowaniu nakazowym | trzy czwarte | 1125 zł | art. 19 ust. 4 |
| Zażalenie | jedna piąta | 300 zł | art. 19 ust. 3 pkt 2 |
To najczęstszy błąd w tej materii i kosztuje realne pieniądze. Artykuł 19 ust. 2 wymienia dokładnie dwa przypadki jednej czwartej opłaty: pozew spełniający przesłanki rozpoznania w postępowaniu nakazowym oraz pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Zwykłego postępowania upominawczego w tym przepisie nie ma. Jeżeli więc składasz papierowy pozew, a sąd skieruje go do postępowania upominawczego i wyda nakaz, opłata i tak była pełna.
Różnica jest odwracalna tylko w jedną stronę. Wniesienie pozwu w trybie nakazowym wymaga dokumentów z art. 485 kpc, a jeżeli sąd uzna, że ich brakuje, rozpozna sprawę w zwykłym trybie i wezwie do uzupełnienia opłaty. Po skutecznych zarzutach albo po sprzeciwie od nakazu zapłaty sprawa wraca na zasady ogólne, a wraz z nią rosną koszty zastępstwa procesowego, które przegrany będzie musiał zwrócić. Stronę pozwanego, czyli ile kosztuje przegrany sprzeciw, liczy kalkulator kosztów sprzeciwu od nakazu zapłaty.
Opłata obliczona jako ułamek nie może wynosić mniej niż 30 zł (art. 20 ust. 1). Przy sporze o 800 zł pełna opłata to 100 zł, a jedna czwarta dawałaby 25 zł, więc zapłacisz i tak 30 zł. Przy drobnych roszczeniach wybór EPU przestaje być decyzją kosztową i staje się decyzją o szybkości oraz o tym, gdzie sprawa się zawiśnie. Końcówkę każdej opłaty zaokrągla się przy tym w górę do pełnego złotego (art. 21).
W tych sprawach liczenie 5 procent jest po prostu błędem. Ustawa przypisuje im kwotę z góry, niezależnie od tego, o jakie pieniądze idzie spór. Sprawdź tę tabelę, zanim cokolwiek przelejesz.
| Rodzaj sprawy | Opłata | Przepis |
|---|---|---|
| Rozwód, separacja, ochrona dóbr osobistych | 600 zł | art. 26 ust. 1 |
| Eksmisja, czyli opróżnienie lokalu | 200 zł | art. 27 pkt 11 |
| Naruszenie posiadania | 200 zł | art. 27 pkt 7 |
| Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd | 200 zł | art. 27 pkt 6 |
| Roszczenie z czynności bankowej, powód jest konsumentem, spór ponad 20 000 zł | 1000 zł | art. 13a |
| Skarga pauliańska przy roszczeniu stwierdzonym tytułem, spór ponad 20 000 zł | 1000 zł | art. 13f |
| Pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, spór ponad 40 000 zł | 2000 zł | art. 13c pkt 2 |
| Alimenty, w tym pozwany o obniżenie alimentów | brak opłaty | art. 96 ust. 1 pkt 2 |
| Pozew pracownika przeciwko pracodawcy | brak opłaty | art. 96 ust. 1 pkt 4 |
Dwie pozycje z tej tabeli zmieniają rachunek najmocniej. Przy roszczeniu konsumenta z czynności bankowej opłata zatrzymuje się na 1000 zł, więc spór o 400 000 zł kosztuje tyle samo co spór o 21 000 zł. Przy eksmisji lokatora opłata to 200 zł bez względu na wartość mieszkania i wysokość zaległości. Natomiast pozew o zachowek jest zwykłą sprawą majątkową i idzie pełną skalą z art. 13, bo nie ma dla niego osobnej opłaty stałej.
Udział w mediacji umownej albo wniosek o pozasądowe rozwiązanie sporu konsumenckiego złożony przed wytoczeniem powództwa obniża opłatę stałą lub stosunkową o dwie trzecie, najwyżej o 400 zł.
Art. 13e
W sprawach o prawa majątkowe dochodzone w postępowaniu grupowym opłata wynosi połowę kwoty z art. 13, 13a i 13b, nie mniej niż 100 zł i nie więcej niż 200 000 zł.
Art. 13d
Dochodzenie alimentów, pozwany o obniżenie alimentów, pracownik wnoszący powództwo oraz strona dochodząca ustalenia ojcostwa nie płacą kosztów sądowych z mocy ustawy, bez składania wniosku.
Art. 96 ust. 1
Zwolnienie od kosztów sądowych nie chroni przed kosztami przeciwnika. Przegrywający zwraca wygrywającemu koszty procesu na zasadzie odpowiedzialności za wynik (art. 98 § 1 kpc), a największą ich częścią jest zwykle wynagrodzenie pełnomocnika. Ile to będzie, policzysz w kalkulatorze kosztów zastępstwa procesowego.
Do 20 000 zł wartości przedmiotu sporu opłata jest stała i wynosi od 30 zł do 1000 zł według siedmiu progów z art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powyżej 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5 procent wartości sporu, nie więcej niż 100 000 zł. Od pozwu o 30 000 zł zapłacisz więc 1500 zł.
Całą opłatę, bez żadnej obniżki. To najczęstsze nieporozumienie w tej materii. Artykuł 19 ust. 2 obniża opłatę do jednej czwartej tylko w dwóch przypadkach: gdy pozew spełnia przesłanki postępowania nakazowego oraz gdy jest wnoszony w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Zwykłe, papierowe postępowanie upominawcze nie jest w tym przepisie wymienione, więc opłata pozostaje pełna.
Jedną czwartą opłaty, która należałaby się od zwykłego pozwu. Podstawą jest art. 19 ust. 2 pkt 2. Przy roszczeniu 30 000 zł opłata spada z 1500 zł do 375 zł. Jeżeli sprawa zostanie przekazana do sądu według właściwości ogólnej w trybie art. 50537 § 2 kpc, uiszczoną opłatę zalicza się na poczet opłaty od nowo wniesionego pozwu.
Opłata stała 600 zł, niezależnie od majątku stron i od tego, czy w sprawie są dzieci. Wynika to z art. 26 ust. 1 pkt 1. Po prawomocnym orzeczeniu rozwodu na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie sąd zwraca połowę uiszczonej opłaty, czyli 300 zł, na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b.
Opłata stała 200 zł. Artykuł 27 pkt 11 obejmuje pozew o opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, a więc także eksmisję z lokalu użytkowego. Wartość mieszkania i wysokość zaległego czynszu nie mają tu znaczenia, bo opłata jest oderwana od wartości przedmiotu sporu.
Nie ma żadnej opłaty. Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a to samo zwolnienie obejmuje stronę pozwaną w sprawie o obniżenie alimentów (art. 96 ust. 1 pkt 2). Zwolnienie działa z mocy ustawy, więc nie trzeba składać wniosku o zwolnienie od kosztów.
Przy sporze powyżej 20 000 zł opłata stała wynosi 1000 zł, a nie 5 procent wartości. Warunkiem jest, aby roszczenie wynikało z czynności bankowej, a powodem był konsument albo osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rodzinne (art. 13a). Przy sporze o 400 000 zł zamiast 20 000 zł zapłacisz więc 1000 zł.
Tak, w kilku sytuacjach sąd zwraca ją z urzędu. Całą opłatę odzyskasz, jeżeli cofniesz pozew przed wysłaniem jego odpisu pozwanemu albo jeżeli postępowanie skończy się ugodą przed rozpoczęciem rozprawy w pierwszej instancji. Trzy czwarte wraca po ugodzie przed mediatorem zawartej po rozpoczęciu rozprawy, a połowa po ugodzie sądowej zawartej po rozpoczęciu rozprawy. Zwracaną opłatę obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej (art. 79).
Tak, opłata sądowa wchodzi do kosztów procesu i przegrywający zwraca ją wygrywającemu razem z kosztami zastępstwa. Podstawą jest zasada odpowiedzialności za wynik procesu z art. 98 § 1 kpc. Trzeba jednak pamiętać, że o zwrocie kosztów sąd orzeka na wniosek strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika, a nie z urzędu.
Najprostszą drogą jest mediacja przed wytoczeniem powództwa. Jeżeli powód wziął udział w mediacji umownej albo złożył wniosek o pozasądowe rozwiązanie sporu konsumenckiego przed pozwem, opłatę stałą lub stosunkową obniża się o dwie trzecie, nie więcej jednak niż o 400 zł (art. 13e). Drugą drogą jest wybór trybu: pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym kosztuje jedną czwartą.
Źle policzona wartość przedmiotu sporu kończy się wezwaniem do uzupełnienia opłaty, a źle dobrany tryb potrafi kosztować cztery razy więcej, niż trzeba. Znacznie droższy jest jednak pozew przegrany na braku dowodów, bo wtedy do własnych kosztów dochodzą koszty zastępstwa drugiej strony.