Podaj wartość przedmiotu sporu, rodzaj sprawy i tryb. Kalkulator poda kwotę do zapłaty i pokaże każdy krok wyliczenia razem z przepisem, z którego wynika. Żadna liczba nie jest tu szacowana.
Tryb potrafi zmienić opłatę czterokrotnie, a mediacja przed pozwem obniża ją o dwie trzecie. Oba te przepisy są w wyliczeniu.
Opłata od pozwu
1 500 zł
Opłata sądowa od pozwu o prawa majątkowe do 20 000 zł wartości przedmiotu sporu jest stała i wynosi od 30 zł do 1000 zł według siedmiu progów z art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powyżej 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5 procent wartości sporu, nie więcej niż 100 000 zł. Część spraw ma własną opłatę stałą oderwaną od wartości: rozwód 600 zł, eksmisja 200 zł, a alimenty są od opłaty zwolnione w ogóle.
Dwie rzeczy decydują o tym, ile naprawdę wyjdzie z konta, i obie są pomijane przez większość zestawień. Po pierwsze, tryb zmienia kwotę czterokrotnie: ten sam pozew o 30 000 zł kosztuje 1500 zł w zwykłym procesie i 375 zł w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Po drugie, mediacja przed pozwem obniża opłatę o dwie trzecie, najwyżej o 400 zł, i działa niezależnie od tego, czy mediacja zakończyła się porozumieniem.
Skala jest progowa, więc o kwocie decyduje przedział, a nie proporcja. Pozew o 4001 zł kosztuje 400 zł, a pozew o 4000 zł tylko 200 zł, choć dzieli je jedna złotówka. Przy wartościach tuż nad granicą przedziału warto sprawdzić, czy skapitalizowane odsetki rzeczywiście trzeba doliczać do wartości przedmiotu sporu.
| Wartość przedmiotu sporu | Opłata |
|---|---|
| do 500 zł | 30 zł |
| powyżej 500 zł do 1500 zł | 100 zł |
| powyżej 1500 zł do 4000 zł | 200 zł |
| powyżej 4000 zł do 7500 zł | 400 zł |
| powyżej 7500 zł do 10 000 zł | 500 zł |
| powyżej 10 000 zł do 15 000 zł | 750 zł |
| powyżej 15 000 zł do 20 000 zł | 1000 zł |
| powyżej 20 000 zł | 5 procent wartości, najwyżej 100 000 zł |
Art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Maksymalna opłata stosunkowa wynosi dziś 100 000 zł. Wcześniej było to 200 000 zł. Limit obniżyła ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ogłoszona w Dz.U. z 2025 r. poz. 1157, która weszła w życie 23 września 2025 r.
Dla spraw w toku rozstrzyga przepis przejściowy. Artykuł 2 tej ustawy stanowi, że do pism wniesionych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Jeżeli więc pozew trafił do sądu przed 23 września 2025 r., obowiązuje go dawny limit 200 000 zł, i to samo dotyczy opłaty od apelacji w takiej sprawie.
Granica ma znaczenie dopiero przy sporze powyżej 2 000 000 zł, bo dopiero tam 5 procent przekracza 100 000 zł.
Wartość sporu wyznacza opłatę pełną, a tryb postępowania decyduje, jaką jej część naprawdę trzeba wpłacić. Kolumna z kwotą pokazuje, ile wychodzi przy pozwie o 30 000 zł, gdzie pełna opłata stosunkowa wynosi 1500 zł.
| Pismo i tryb | Część opłaty | Przy sporze 30 000 zł | Przepis |
|---|---|---|---|
| Zwykły pozew, także papierowe postępowanie upominawcze | cała opłata | 1500 zł | art. 18 ust. 1 |
| Pozew spełniający przesłanki postępowania nakazowego | jedna czwarta | 375 zł | art. 19 ust. 2 pkt 1 |
| Pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym | jedna czwarta | 375 zł | art. 19 ust. 2 pkt 2 |
| Sprzeciw od wyroku zaocznego | połowa | 750 zł | art. 19 ust. 1 |
| Zarzuty pozwanego od nakazu w postępowaniu nakazowym | trzy czwarte | 1125 zł | art. 19 ust. 4 |
| Zażalenie | jedna piąta | 300 zł | art. 19 ust. 3 pkt 2 |
To najczęstszy błąd w tej materii i kosztuje realne pieniądze. Artykuł 19 ust. 2 wymienia dokładnie dwa przypadki jednej czwartej opłaty: pozew spełniający przesłanki rozpoznania w postępowaniu nakazowym oraz pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Zwykłego postępowania upominawczego w tym przepisie nie ma. Jeżeli więc składasz papierowy pozew, a sąd skieruje go do postępowania upominawczego i wyda nakaz, opłata i tak była pełna.
Różnica jest odwracalna tylko w jedną stronę. Wniesienie pozwu w trybie nakazowym wymaga dokumentów z art. 485 kpc, a jeżeli sąd uzna, że ich brakuje, rozpozna sprawę w zwykłym trybie i wezwie do uzupełnienia opłaty. Po skutecznych zarzutach albo po sprzeciwie od nakazu zapłaty sprawa wraca na zasady ogólne, a wraz z nią rosną koszty zastępstwa procesowego, które przegrany będzie musiał zwrócić.
Opłata obliczona jako ułamek nie może wynosić mniej niż 30 zł (art. 20 ust. 1). Przy sporze o 800 zł pełna opłata to 100 zł, a jedna czwarta dawałaby 25 zł, więc zapłacisz i tak 30 zł. Przy drobnych roszczeniach wybór EPU przestaje być decyzją kosztową i staje się decyzją o szybkości oraz o tym, gdzie sprawa się zawiśnie. Końcówkę każdej opłaty zaokrągla się przy tym w górę do pełnego złotego (art. 21).
W tych sprawach liczenie 5 procent jest po prostu błędem. Ustawa przypisuje im kwotę z góry, niezależnie od tego, o jakie pieniądze idzie spór. Sprawdź tę tabelę, zanim cokolwiek przelejesz.
| Rodzaj sprawy | Opłata | Przepis |
|---|---|---|
| Rozwód, separacja, ochrona dóbr osobistych | 600 zł | art. 26 ust. 1 |
| Eksmisja, czyli opróżnienie lokalu | 200 zł | art. 27 pkt 11 |
| Naruszenie posiadania | 200 zł | art. 27 pkt 7 |
| Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd | 200 zł | art. 27 pkt 6 |
| Roszczenie z czynności bankowej, powód jest konsumentem, spór ponad 20 000 zł | 1000 zł | art. 13a |
| Skarga pauliańska przy roszczeniu stwierdzonym tytułem, spór ponad 20 000 zł | 1000 zł | art. 13f |
| Pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, spór ponad 40 000 zł | 2000 zł | art. 13c pkt 2 |
| Alimenty, w tym pozwany o obniżenie alimentów | brak opłaty | art. 96 ust. 1 pkt 2 |
| Pozew pracownika przeciwko pracodawcy | brak opłaty | art. 96 ust. 1 pkt 4 |
Dwie pozycje z tej tabeli zmieniają rachunek najmocniej. Przy roszczeniu konsumenta z czynności bankowej opłata zatrzymuje się na 1000 zł, więc spór o 400 000 zł kosztuje tyle samo co spór o 21 000 zł. Przy eksmisji lokatora opłata to 200 zł bez względu na wartość mieszkania i wysokość zaległości. Natomiast pozew o zachowek jest zwykłą sprawą majątkową i idzie pełną skalą z art. 13, bo nie ma dla niego osobnej opłaty stałej.
Udział w mediacji umownej albo wniosek o pozasądowe rozwiązanie sporu konsumenckiego złożony przed wytoczeniem powództwa obniża opłatę stałą lub stosunkową o dwie trzecie, najwyżej o 400 zł.
Art. 13e
W sprawach o prawa majątkowe dochodzone w postępowaniu grupowym opłata wynosi połowę kwoty z art. 13, 13a i 13b, nie mniej niż 100 zł i nie więcej niż 200 000 zł.
Art. 13d
Dochodzenie alimentów, pozwany o obniżenie alimentów, pracownik wnoszący powództwo oraz strona dochodząca ustalenia ojcostwa nie płacą kosztów sądowych z mocy ustawy, bez składania wniosku.
Art. 96 ust. 1
Zwolnienie od kosztów sądowych nie chroni przed kosztami przeciwnika. Przegrywający zwraca wygrywającemu koszty procesu na zasadzie odpowiedzialności za wynik (art. 98 § 1 kpc), a największą ich częścią jest zwykle wynagrodzenie pełnomocnika. Ile to będzie, policzysz w kalkulatorze kosztów zastępstwa procesowego.
Do 20 000 zł wartości przedmiotu sporu opłata jest stała i wynosi od 30 zł do 1000 zł według siedmiu progów z art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powyżej 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5 procent wartości sporu, nie więcej niż 100 000 zł. Od pozwu o 30 000 zł zapłacisz więc 1500 zł.
Całą opłatę, bez żadnej obniżki. To najczęstsze nieporozumienie w tej materii. Artykuł 19 ust. 2 obniża opłatę do jednej czwartej tylko w dwóch przypadkach: gdy pozew spełnia przesłanki postępowania nakazowego oraz gdy jest wnoszony w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Zwykłe, papierowe postępowanie upominawcze nie jest w tym przepisie wymienione, więc opłata pozostaje pełna.
Jedną czwartą opłaty, która należałaby się od zwykłego pozwu. Podstawą jest art. 19 ust. 2 pkt 2. Przy roszczeniu 30 000 zł opłata spada z 1500 zł do 375 zł. Jeżeli sprawa zostanie przekazana do sądu według właściwości ogólnej w trybie art. 50537 § 2 kpc, uiszczoną opłatę zalicza się na poczet opłaty od nowo wniesionego pozwu.
Opłata stała 600 zł, niezależnie od majątku stron i od tego, czy w sprawie są dzieci. Wynika to z art. 26 ust. 1 pkt 1. Po prawomocnym orzeczeniu rozwodu na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie sąd zwraca połowę uiszczonej opłaty, czyli 300 zł, na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b.
Opłata stała 200 zł. Artykuł 27 pkt 11 obejmuje pozew o opróżnienie lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, a więc także eksmisję z lokalu użytkowego. Wartość mieszkania i wysokość zaległego czynszu nie mają tu znaczenia, bo opłata jest oderwana od wartości przedmiotu sporu.
Nie ma żadnej opłaty. Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a to samo zwolnienie obejmuje stronę pozwaną w sprawie o obniżenie alimentów (art. 96 ust. 1 pkt 2). Zwolnienie działa z mocy ustawy, więc nie trzeba składać wniosku o zwolnienie od kosztów.
Przy sporze powyżej 20 000 zł opłata stała wynosi 1000 zł, a nie 5 procent wartości. Warunkiem jest, aby roszczenie wynikało z czynności bankowej, a powodem był konsument albo osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rodzinne (art. 13a). Przy sporze o 400 000 zł zamiast 20 000 zł zapłacisz więc 1000 zł.
Tak, w kilku sytuacjach sąd zwraca ją z urzędu. Całą opłatę odzyskasz, jeżeli cofniesz pozew przed wysłaniem jego odpisu pozwanemu albo jeżeli postępowanie skończy się ugodą przed rozpoczęciem rozprawy w pierwszej instancji. Trzy czwarte wraca po ugodzie przed mediatorem zawartej po rozpoczęciu rozprawy, a połowa po ugodzie sądowej zawartej po rozpoczęciu rozprawy. Zwracaną opłatę obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej (art. 79).
Tak, opłata sądowa wchodzi do kosztów procesu i przegrywający zwraca ją wygrywającemu razem z kosztami zastępstwa. Podstawą jest zasada odpowiedzialności za wynik procesu z art. 98 § 1 kpc. Trzeba jednak pamiętać, że o zwrocie kosztów sąd orzeka na wniosek strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika, a nie z urzędu.
Najprostszą drogą jest mediacja przed wytoczeniem powództwa. Jeżeli powód wziął udział w mediacji umownej albo złożył wniosek o pozasądowe rozwiązanie sporu konsumenckiego przed pozwem, opłatę stałą lub stosunkową obniża się o dwie trzecie, nie więcej jednak niż o 400 zł (art. 13e). Drugą drogą jest wybór trybu: pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym kosztuje jedną czwartą.
Źle policzona wartość przedmiotu sporu kończy się wezwaniem do uzupełnienia opłaty, a źle dobrany tryb potrafi kosztować cztery razy więcej, niż trzeba. Znacznie droższy jest jednak pozew przegrany na braku dowodów, bo wtedy do własnych kosztów dochodzą koszty zastępstwa drugiej strony.