Ustalenie kontaktów z dzieckiem: wniosek do sądu, zabezpieczenie i koszty

Sprawa główna potrafi trwać rok. Wniosek o zabezpieczenie kontaktów sąd rozpoznaje w terminie tygodnia i nic nie kosztuje, jeżeli zgłosisz go w tym samym piśmie. Poniżej cztery drogi, koszty i to, co musi znaleźć się we wniosku.

Znajdź adwokata od spraw rodzinnych Zabezpieczenie w tydzień Koszty

W skrócie

Ustalenie kontaktów z dzieckiem to sprawa nieprocesowa przed wydziałem rodzinnym sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Opłata stała wynosi 100 zł (art. 23 pkt 1 u.k.s.c.). Sprawa główna trwa od kilku miesięcy do ponad roku, ale sąd może uregulować kontakty już na czas jej trwania (art. 755 § 1 pkt 4 kpc), a taki wniosek rozpoznaje bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia (art. 737 kpc).

Jedna rzecz decyduje tu o pieniądzach i o czasie. Wniosek o zabezpieczenie zgłoszony w piśmie rozpoczynającym postępowanie jest wolny od opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.), a ten sam wniosek złożony osobno kilka tygodni później kosztuje 100 zł (art. 68 pkt 1 u.k.s.c.). Druga rzecz decyduje o tym, czy orzeczenie będzie cokolwiek warte: harmonogram bez konkretnych godzin i miejsc przekazania dziecka jest później niewykonalny, bo sankcja pieniężna za utrudnianie kontaktów działa tylko wobec konkretnego, policzalnego obowiązku.

Cztery drogi do ustalenia kontaktów i co dają

Punktem wyjścia jest art. 113¹ § 1 krio: jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Różnica między tymi drogami nie polega na tym, jak szybko się dogadacie, tylko na tym, co zostanie w ręku, gdy druga strona przestanie się do ustaleń stosować.

Droga	Kiedy ma sens	Czas	Koszt	Czy da się wyegzekwować	Podstawa
Porozumienie rodziców	Gdy da się jeszcze rozmawiać o harmonogramie	Od razu	0 zł	Brak. Nie ma czego egzekwować, bo nie jest to ani orzeczenie, ani ugoda sądowa	art. 113¹ § 1 krio
Ugoda przed mediatorem	Gdy jest wola dogadania się, ale potrzebny jest dokument	Zwykle kilka tygodni	Wynagrodzenie mediatora plus zatwierdzenie przez sąd	Tak, po zatwierdzeniu przez sąd. Ugoda przed mediatorem jest wprost wymieniona w przepisie o sankcji pieniężnej	art. 598¹⁵ § 1 kpc
Zabezpieczenie na czas sprawy	Gdy kontaktów nie ma teraz i nie można czekać	Wniosek rozpoznawany bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia	0 zł, jeżeli zgłoszone w piśmie rozpoczynającym postępowanie	Tak. Postanowienie o zabezpieczeniu obowiązuje od razu, jeszcze przed końcem sprawy	art. 755 § 1 pkt 4 i art. 737 kpc, art. 95 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.
Postanowienie sądu opiekuńczego	Gdy porozumienia nie ma i potrzebny jest trwały harmonogram	Miesiące, przy sporze i opinii biegłych nawet ponad rok	100 zł opłaty stałej od wniosku	Tak, pełna. To jest orzeczenie, do którego przywiązana jest sankcja pieniężna za naruszenia	art. 113¹ § 1 krio, art. 23 pkt 1 u.k.s.c.

Dlaczego notariusz nie jest tu drogą

Pytanie o ustalenie kontaktów u notariusza wraca w wyszukiwarce regularnie i odpowiedź jest przecząca, choć nie z powodu, który zwykle się podaje. Notariusz oczywiście spisze każde porozumienie rodziców. Rzecz w tym, że sankcja pieniężna za niewykonywanie kontaktów jest przywiązana wyłącznie do orzeczenia sądu albo do ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem (art. 598¹⁵ § 1 kpc). Akt notarialny nie jest ani jednym, ani drugim, więc w razie problemów zostaje z niego dokument bez ścieżki egzekucyjnej. Jeżeli zależy Ci na porozumieniu bez rozprawy, właściwym wyborem jest mediacja: ugodę zawartą przed mediatorem sądowym sąd zatwierdza, a przepis wymienia ją wprost.

Zabezpieczenie kontaktów: tydzień zamiast roku

To jest najważniejsza część całej sprawy i jednocześnie ta, którą najczęściej się pomija. Kodeks postępowania cywilnego wymienia uregulowanie sposobu roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem wprost jako sposób zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego (art. 755 § 1 pkt 4 kpc). Nie trzeba więc czekać na koniec postępowania, żeby zobaczyć dziecko. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu (art. 737 kpc), a postanowienie o zabezpieczeniu obowiązuje od razu.

Żeby je dostać, trzeba uprawdopodobnić dwie rzeczy: samo roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (art. 730¹ § 1 kpc). Uprawdopodobnienie jest słabszym wymogiem niż dowód, więc wystarczą wiadomości tekstowe, kalendarz odwołanych spotkań albo oświadczenie osoby, która była przy nieudanym odbiorze dziecka. Interes prawny opisuje się przez czas: każdy kolejny miesiąc bez kontaktu zmienia relację dziecka z rodzicem, a więc brak zabezpieczenia poważnie utrudnia osiągnięcie celu postępowania. Sąd przy wyborze sposobu zabezpieczenia waży interesy obu stron tak, żeby nie obciążać drugiego rodzica ponad potrzebę (art. 730¹ § 3 kpc), dlatego wniosek o kontakty codzienne od pierwszego dnia zwykle przynosi skutek odwrotny do zamierzonego.

Złożone w jednym piśmie z wnioskiem głównym

Opłata 0 zł (art. 95 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.). Sąd ma tydzień na rozpoznanie. Nie biegnie żaden termin na wniesienie sprawy głównej, bo ta już się toczy. To jest wariant domyślny i praktycznie zawsze lepszy.

Złożone osobno, przed sprawą główną

Opłata 100 zł (art. 68 pkt 1 u.k.s.c.). Sąd wyznacza termin na wniesienie pisma wszczynającego postępowanie, nie dłuższy niż dwa tygodnie, pod rygorem upadku zabezpieczenia (art. 733 § 1 kpc). Przekroczenie tego terminu przekreśla wszystko, co się uzyskało.

Mechanizm jest ten sam co przy zabezpieczeniu alimentów na czas procesu, z jedną istotną różnicą: alimenty są roszczeniem pieniężnym, a kontakty nie, więc nie stosuje się tu opłaty liczonej jako ułamek opłaty od pozwu. Oba wnioski można zresztą złożyć równolegle, jeżeli sprawa dotyczy zarówno pieniędzy, jak i harmonogramu.

Ile kosztuje sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem

Opłaty sądowe w tej sprawie są niskie i wynikają wprost z ustawy. Największą pozycją jest wynagrodzenie pełnomocnika, a przy sporze o dobro dziecka także zaliczka na opinię zespołu specjalistów. Poniżej wszystko, co da się podać za konkretnym przepisem.

Pozycja	Kwota	Podstawa	Uwaga
Wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem	100 zł	art. 23 pkt 1 u.k.s.c.	Opłata stała od wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego lub samodzielnej jego części. Płatna z góry, przelewem na rachunek sądu albo znakami opłaty sądowej.
Wniosek o zabezpieczenie zgłoszony w tym samym piśmie	0 zł	art. 95 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.	Ustawa wprost zwalnia od opłaty wniosek o udzielenie zabezpieczenia zgłoszony w piśmie rozpoczynającym postępowanie. To jest jedyny moment, w którym ten wniosek nic nie kosztuje.
Ten sam wniosek złożony osobno, później	100 zł	art. 68 pkt 1 u.k.s.c.	Opłata stała od wniosku o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia. Identyczna treść pisma kosztuje 100 zł tylko dlatego, że trafiła do sądu osobno.
Wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego	Umowne, brak stawki minimalnej dla tej sprawy	§ 4 rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie	Rozporządzenie wymienia w prawie rodzinnym między innymi władzę rodzicielską i odebranie dziecka (480 zł), ale nie ma osobnej pozycji dla kontaktów. Każda kwota podawana jako urzędowa stawka za tę sprawę jest cudzą obserwacją, a nie treścią przepisu.

Warto zwrócić uwagę na ostatni wiersz, bo w sieci krąży sporo konkretnych kwot podawanych jako urzędowa stawka za sprawę o kontakty. Rozporządzenie o opłatach za czynności adwokackie wymienia w prawie rodzinnym rozwód, unieważnienie małżeństwa, przysposobienie, władzę rodzicielską i odebranie dziecka, ustalenie ojcostwa, podział majątku wspólnego i alimenty. Kontaktów na tej liście nie ma. Pełne zestawienie stawek, które w rozporządzeniu faktycznie są, opisujemy przy kosztach adwokata w sprawach rodzinnych, a zasady zwrotu kosztów od przegranego przy kosztach zastępstwa procesowego.

Jak złożyć wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem

Sześć kroków w kolejności, która ma znaczenie. Krok trzeci decyduje o opłacie, a krok drugi o tym, czy postanowienie da się później wyegzekwować.

Ustal właściwy sąd, zanim napiszesz pismo

Sprawę prowadzi sąd opiekuńczy, czyli wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego miejsca zamieszkania dziecka. Nie jest to sąd okręgowy ani sąd właściwy dla Ciebie. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której toczy się już rozwód: wtedy o kontaktach rozstrzyga sąd okręgowy w wyroku rozwodowym i osobna sprawa przed sądem rejonowym jest zbędna.

Napisz harmonogram tak, żeby dało się go później wyegzekwować

To jest miejsce, w którym najczęściej przegrywa się sprawę na lata do przodu. Sformułowanie "kontakty co drugi weekend" nie nadaje się do egzekucji, bo nie wiadomo, od której godziny, do której, kto odbiera dziecko i kto je odwozi. Wpisuj konkretne dni tygodnia, godziny odbioru i zwrotu, miejsce przekazania, podział świąt, ferii i wakacji oraz zasadę na wypadek choroby dziecka. Sankcja pieniężna działa tylko wtedy, gdy da się wskazać, że naruszono konkretny, policzalny obowiązek.

Wniosek o zabezpieczenie wpisz do tego samego pisma

Sąd może uregulować kontakty z dzieckiem na czas trwania postępowania, bo przepis wymienia to wprost jako sposób zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego (art. 755 § 1 pkt 4 kpc). Wniosek zgłoszony w piśmie rozpoczynającym postępowanie jest wolny od opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.), a złożony osobno kilka tygodni później kosztuje 100 zł (art. 68 pkt 1 u.k.s.c.). Ta sama treść, dwie różne kwoty, wyłącznie z powodu momentu złożenia.

Uprawdopodobnij roszczenie i interes prawny

Zabezpieczenia może żądać każdy uczestnik, który uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w jego udzieleniu (art. 730¹ § 1 kpc). Uprawdopodobnienie to nie jest dowód w pełnym znaczeniu: wystarczą wiadomości, wykaz odwołanych spotkań albo oświadczenie osoby obecnej przy nieudanym odbiorze. Interes prawny w tych sprawach polega na tym, że każdy miesiąc bez kontaktu realnie zmienia relację dziecka z rodzicem, a więc zwłoka niweczy cel postępowania. Wniosek musi też wskazywać żądany sposób zabezpieczenia (art. 736 § 1 kpc), czyli gotowy harmonogram na czas sprawy.

Poproś od razu o zagrożenie zapłatą na przyszłość

Jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że postanowienie o kontaktach nie będzie wykonywane, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej już w samym postanowieniu o kontaktach (art. 582¹ § 3 kpc). Kto wnosi o to od razu, ma pierwszy etap egzekucji kontaktów załatwiony z góry i po pierwszym naruszeniu składa od razu wniosek o nakazanie zapłaty, zamiast tracić kolejne miesiące na osobną sprawę. Ten sam przepis stosuje się, gdy dziecko ma mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach (art. 582¹ § 4 kpc).

Pilnuj terminu, jeśli zabezpieczenie poszło przed sprawą

Można wystąpić o zabezpieczenie jeszcze przed wszczęciem sprawy głównej, ale wtedy sąd wyznacza termin na wniesienie pisma wszczynającego postępowanie, nie dłuższy niż dwa tygodnie, pod rygorem upadku zabezpieczenia (art. 733 § 1 kpc). Przekroczenie tego terminu przekreśla całe uzyskane orzeczenie. Dlatego w praktyce prościej i taniej jest złożyć oba wnioski w jednym piśmie.

Co sąd może orzec poza samym harmonogramem

Postanowienie o kontaktach rzadko sprowadza się do listy dat. Kodeks rodzinny i opiekuńczy daje sądowi kilka narzędzi, o które można wnosić wprost we wniosku, i o których druga strona zwykle nie wie.

Ograniczenie kontaktów

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd ograniczy kontakty i może w szczególności zezwolić na spotkania tylko w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora sądowego albo innej osoby wskazanej przez sąd, zakazać zabierania dziecka poza miejsce stałego pobytu albo ograniczyć kontakt do porozumiewania się na odległość (art. 113² § 2 krio).

Skierowanie do terapii

Orzekając o kontaktach, sąd może zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną albo poradnictwem, wskazując jednocześnie sposób kontroli wykonania zarządzeń (art. 113⁴ krio).

Środki na wykonanie kontaktów

Sąd może zobowiązać jedną ze stron do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka, do złożenia odpowiedniej kwoty na rachunek depozytowy Ministra Finansów albo odebrać przyrzeczenie określonego zachowania (art. 582¹ § 2 kpc). Przy kontaktach wymagających przejazdu przez pół Polski to realna pozycja.

Granicą jest art. 113³ krio: jeżeli utrzymywanie kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, sąd zakaże ich utrzymywania. Jest to jednak rozstrzygnięcie wyjątkowe i nie służy do rozgrywania konfliktu między dorosłymi. Żadne z tych orzeczeń nie jest zresztą ostateczne: sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, ilekroć wymaga tego dobro dziecka (art. 113⁵ krio).

Czy sąd zapyta dziecko o zdanie

Może, ale nie musi, i nie decyduje o tym wiek. Sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenia, a wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych (art. 576 § 2 kpc). Krążący po internecie próg trzynastu lat nie pochodzi z prawa rodzinnego: wynika z art. 15 kodeksu cywilnego, który dotyczy ograniczonej zdolności do czynności prawnych i z kontaktami nie ma nic wspólnego. Piszemy o tym szerzej przy pytaniu, czy dziecko może odmówić kontaktów z ojcem.

Trzy szczegóły tej procedury warto znać przed rozprawą, bo wynikają z odesłania z art. 576 § 3 kpc do przepisów o wysłuchaniu małoletniego. Po pierwsze, jeżeli dziecko przed sądem odmawia udziału w wysłuchaniu, sąd odstępuje od tej czynności (art. 216¹ § 1 kpc). Po drugie, wysłuchanie może nastąpić tylko raz w toku postępowania, chyba że dobro dziecka wymaga jego powtórzenia lub potrzebę taką zgłasza samo dziecko (art. 216¹ § 3 kpc). Po trzecie, gdy sąd od wysłuchania odstąpił, musi najpóźniej przed zakończeniem postępowania wskazać w protokole, z jakich przyczyn czynność ta nie została przeprowadzona (art. 216¹ § 4 kpc).

Co to znaczy w praktyce

Jedno wysłuchanie na całą sprawę oznacza, że nie da się go powtórzyć dlatego, że wynik nie odpowiadał jednej ze stron. Obowiązek wpisania przyczyn odstąpienia do protokołu daje z kolei konkretny punkt zaczepienia w zażaleniu albo apelacji, jeżeli sąd pominął zdanie dziecka bez wyjaśnienia. Przy ostrym sporze sąd zwykle i tak sięga po opinię zespołu specjalistów, a jej koszt pokrywa się z zaliczki wpłacanej przez stronę, która o nią wnosiła.

Najczęstsze pytania o ustalenie kontaktów z dzieckiem

Ile kosztuje sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem

Opłata sądowa to 100 zł od wniosku (art. 23 pkt 1 u.k.s.c.), a wniosek o zabezpieczenie kontaktów zgłoszony w tym samym piśmie jest wolny od opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.). Do tego dochodzi wynagrodzenie pełnomocnika, ustalane umownie, bo rozporządzenie o opłatach adwokackich nie ma osobnej pozycji dla spraw o kontakty. Przy opinii zespołu specjalistów dochodzą jeszcze zaliczki na jej koszt.

Ile trwa sprawa o ustalenie kontaktów z dzieckiem

Sama sprawa główna to zwykle kilka miesięcy, a przy ostrym sporze i opinii biegłych bywa, że ponad rok. Dlatego kluczowy jest wniosek o zabezpieczenie: podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od wpływu do sądu (art. 737 kpc), a postanowienie o zabezpieczeniu obowiązuje od razu. W praktyce oznacza to kontakty w ciągu kilku tygodni zamiast po roku.

Gdzie złożyć wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem

Do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka, a nie dla Twojego adresu. Jeżeli między rodzicami toczy się już sprawa rozwodowa, o kontaktach rozstrzyga sąd okręgowy w wyroku rozwodowym i odrębny wniosek do sądu rejonowego jest niepotrzebny. Wniosek składa się na piśmie, w dwóch egzemplarzach, z dowodem uiszczenia opłaty.

Czy można ustalić kontakty z dzieckiem u notariusza

Nie w sposób, który da się potem wyegzekwować. Sankcja pieniężna za utrudnianie kontaktów działa wyłącznie wtedy, gdy sposób kontaktów wynika z orzeczenia sądu albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem (art. 598¹⁵ § 1 kpc). Akt notarialny nie jest żadnym z tych dokumentów. Jeżeli chcesz porozumienia bez rozprawy, właściwą drogą jest mediacja i zatwierdzenie ugody przez sąd.

W jakim wieku dziecko decyduje o kontaktach z rodzicem

Żaden przepis nie podaje wieku. Sąd wysłucha dziecko, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości, i uwzględni w miarę możliwości jego rozsądne życzenia (art. 576 § 2 kpc). Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń. Powtarzany w internecie próg trzynastu lat pochodzi z art. 15 kodeksu cywilnego, który dotyczy zdolności do czynności prawnych i nie ma nic wspólnego z kontaktami.

Jak odpowiedzieć na wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem

Odpowiedź składa się na piśmie w terminie wyznaczonym przez sąd i nie podlega opłacie. Samo zaprzeczenie nie wystarcza: trzeba przedstawić własny harmonogram z konkretnymi dniami i godzinami, bo sąd i tak musi coś ustalić. Jeżeli chcesz ograniczenia kontaktów, wskaż podstawę z art. 113² krio, na przykład spotkania w obecności kuratora sądowego, i uzasadnij to dobrem dziecka, a nie konfliktem między dorosłymi.

Czy sąd może ustalić kontakty w obecności kuratora

Tak. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ogranicza kontakty i może w szczególności zezwolić na spotkania tylko w obecności drugiego z rodziców, opiekuna, kuratora sądowego albo innej osoby wskazanej przez sąd (art. 113² § 2 pkt 3 krio). Taka forma bywa rozwiązaniem przejściowym, na czas odbudowania relacji, i można później wnosić o jej zmianę.

Czy raz ustalone kontakty można zmienić

Tak. Sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka (art. 113⁵ krio). Nie trzeba czekać na żaden termin ustawowy, wystarczy realna zmiana okoliczności: przeprowadzka, zmiana planu zajęć dziecka, wiek, nowa praca rodzica. Wniosek o zmianę to osobne postępowanie nieprocesowe i również podlega opłacie 100 zł.

Co zrobić, gdy drugi rodzic nie wykonuje ustalonych kontaktów

Wtedy zaczyna się osobna procedura pieniężna. Sąd najpierw zagrozi nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy za każde naruszenie, a po kolejnych naruszeniach nakaże zapłatę w wysokości ustalonej stosownie do ich liczby (art. 598¹⁵ i art. 598¹⁶ kpc). Pieniądze idą do rodzica, a nie do Skarbu Państwa. Warunkiem jest posiadanie orzeczenia albo ugody, więc ustalenie kontaktów jest krokiem, bez którego ta ścieżka nie działa.

Co dzieje się z kontaktami dalej

Ustalenie kontaktów jest pierwszym ogniwem. Drugie to zabezpieczenie na czas sprawy, trzecie wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy harmonogram istnieje, a mimo to nie działa.

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem

Gdy orzeczenie już jest, a kontaktów nadal nie ma: dwuetapowa sankcja pieniężna płatna na rzecz rodzica.

Sprawa rozwodowa

Jeżeli rozwód już się toczy, o kontaktach rozstrzyga sąd okręgowy w wyroku, bez osobnej sprawy.

Alimenty na dziecko

Alimenty i kontakty to dwie niezależne sprawy. Brak zapłaty nie uprawnia do wstrzymania kontaktów.

Znajdź adwokata do sprawy o kontakty z dzieckiem

Harmonogram napisany nieprecyzyjnie wraca po roku jako sprawa, której nie da się wyegzekwować, a wniosek o zabezpieczenie złożony osobno kosztuje więcej i uruchamia dwutygodniowy termin pod rygorem upadku. Status wpisu bierzemy z rejestru publicznego, więc nie ustawia go sam prawnik, a pozycji w rankingu nie sprzedajemy.

Przejdź do rejestru adwokatów Rejestr radców prawnych Jak sprawdzić adwokata