Zabezpieczenie alimentów: wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas trwania procesu
Sąd ma tydzień na decyzję, wniosek nic nie kosztuje, a przy alimentach nie musisz wykazywać interesu prawnego. Poniżej komplet przesłanek, elementów wniosku i terminów, każdy z przepisem.
W skrócie
Zabezpieczenie alimentów to postanowienie sądu, które zobowiązuje drugiego rodzica do płacenia określonej kwoty na dziecko już w trakcie sprawy, zanim zapadnie wyrok. Sąd rozpoznaje wniosek bezzwłocznie, nie później niż w tydzień (art. 737 kpc), a osoba dochodząca alimentów nie płaci za niego nic (art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.). Postanowienie dostaje klauzulę wykonalności z urzędu (art. 743 § 1 kpc), więc można z nim iść prosto do komornika.
Najważniejsza różnica wobec innych spraw cywilnych mieści się w jednym zdaniu kodeksu. W sprawach o alimenty podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia (art. 753 § 1 kpc). Nie musisz więc wykazywać, że brak zabezpieczenia utrudni wykonanie wyroku, choć w każdej innej sprawie byłoby to konieczne.
Czy trzeba wykazać interes prawny przy zabezpieczeniu alimentów
Nie trzeba, i to jest najczęściej powielany błąd w poradnikach o zabezpieczeniu. Zasada ogólna rzeczywiście wymaga dwóch rzeczy naraz, ale ustawodawca zrobił dla alimentów wyjątek i zapisał go wprost.
| Rodzaj sprawy | Roszczenie | Interes prawny | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Zwykła sprawa cywilna, na przykład o zapłatę | Trzeba uprawdopodobnić | Trzeba uprawdopodobnić | art. 730¹ § 1 kpc |
| Sprawa o alimenty | Trzeba uprawdopodobnić | Nie trzeba wykazywać | art. 753 § 1 kpc |
Art. 753 § 1 kpc, zdanie drugie. W sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. Dla porównania art. 730¹ § 2 kpc każe w pozostałych sprawach wykazać, że brak zabezpieczenia uniemożliwi albo poważnie utrudni wykonanie orzeczenia. Tego zdania przy alimentach po prostu się nie stosuje.
Praktyczny skutek jest taki, że nie musisz udowadniać, że drugi rodzic wyprowadza majątek albo szykuje się do ucieczki za granicę. Wystarczy uprawdopodobnić, że dziecko ma określone potrzeby, a druga strona ma możliwości zarobkowe i na te potrzeby nie łoży. Uprawdopodobnienie jest przy tym słabszym wymogiem niż dowód: sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym, biorąc za podstawę materiał zebrany w sprawie (art. 738 kpc), więc kopie rachunków wystarczą.
Co musi zawierać wniosek o zabezpieczenie alimentów
Wniosek musi odpowiadać wymaganiom pisma procesowego, a ponadto zawierać dwa elementy dodatkowe z art. 736 § 1 kpc. Najprostsza droga to wpisanie go wprost do pozwu o alimenty, bo wtedy odpada osobny opis sprawy i nie biegnie termin na wniesienie pozwu.
Wskazanie sposobu zabezpieczenia oraz sumy zabezpieczenia
art. 736 § 1 pkt 1 kpc
Przy alimentach sposobem jest zobowiązanie do zapłaty określonej sumy jednorazowo albo okresowo, co miesiąc (art. 753 § 1 kpc). Wpisz konkretną kwotę miesięczną i dzień miesiąca, do którego ma być płatna.
Uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek
art. 736 § 1 pkt 2 kpc
Uprawdopodobnienie to mniej niż dowód. Wystarczą kopie: akt urodzenia, rachunki za przedszkole, korepetycje, leki, potwierdzenia przelewów albo ich brak. Nie musisz mieć na to opinii biegłego.
Zwięzłe przedstawienie przedmiotu sprawy, jeżeli wniosek składasz przed pozwem
art. 736 § 2 kpc
Ten wymóg odpada, gdy wniosek jest częścią pozwu. To najczęstsza i najprostsza droga: jeden dokument, jedno pismo, jedna wysyłka.
Zwykłe wymagania pisma procesowego: sąd, strony, podpis, załączniki
art. 736 § 1 kpc w zw. z art. 126 kpc
Właściwy jest sąd, do którego należy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji (art. 734 kpc), czyli sąd rejonowy, a przy rozwodzie sąd okręgowy prowadzący sprawę rozwodową.
Wyliczenie miesięcznych kosztów utrzymania dziecka
praktyka na tle art. 736 § 1 pkt 2 kpc
To jest ta część, której nie da się przepisać z szablonu. Rozpisz koszty pozycjami i podsumuj, a następnie wskaż, jaka ich część powinna obciążać drugiego rodzica.
Dlaczego kwota we wniosku jest najważniejsza
Sąd rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach (art. 738 kpc). Jeżeli wpiszesz 600 zł miesięcznie, sąd nie zasądzi 900 zł, nawet gdyby uznał, że tyle wynikałoby z przedstawionych rachunków. Kwota niewpisana nie istnieje. Z drugiej strony zabezpieczenie nie ma zastąpić całego wyroku: to świadczenie na bieżące utrzymanie na czas procesu, więc kwota rażąco oderwana od wyliczonych kosztów osłabia cały wniosek. Rozsądnie jest wskazać sumę, którą potrafisz rozpisać pozycjami, i dopiero w pozwie żądać pełnej kwoty docelowej.
Ile trwa rozpatrzenie wniosku o zabezpieczenie alimentów
Cztery terminy decydują o tym, czy pieniądze wpłyną i czy zabezpieczenie się utrzyma. Trzy z nich potrafią zaskoczyć, bo biegną niezależnie od tego, czy ktoś o nich pamięta.
Wniosek podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od dnia wpływu do sądu.
art. 737 kpc
Sąd wyznacza termin na wniesienie pisma wszczynającego postępowanie pod rygorem upadku zabezpieczenia. Termin nie może przekraczać dwóch tygodni.
art. 733 § 1 kpc
Zabezpieczenie upada po dwóch miesiącach od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, chyba że uprawniony wniósł o dokonanie czynności egzekucyjnych.
art. 754¹ § 1 kpc
Przy zabezpieczeniu przyszłych roszczeń alimentacyjnych związanych z ustaleniem ojcostwa termin do wytoczenia powództwa wynosi trzy miesiące od dnia urodzenia się dziecka.
art. 754 kpc
Pułapka, przez którą ludzie tracą całe zabezpieczenie
W internecie krąży informacja, że po uzyskaniu zabezpieczenia ma się sześć miesięcy na złożenie pozwu. To nieporozumienie wzięte z art. 733 § 2 kpc, który rzeczywiście przewiduje sześciomiesięczny termin, ale wyłącznie dla miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania z art. 753³ kpc, czyli dla poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych. Przy alimentach obowiązuje zasada ogólna z art. 733 § 1 kpc: termin wyznacza sąd i nie może on przekraczać dwóch tygodni. Kto zaufa tamtej liczbie, traci zabezpieczenie z mocy prawa.
Drugi termin, o którym łatwo zapomnieć, to dwa miesiące od uprawomocnienia się wyroku (art. 754¹ § 1 kpc). Zabezpieczenie upada wtedy samo, chyba że uprawniony wniósł o dokonanie czynności egzekucyjnych. W praktyce nie jest to problem, bo wyrok zasądzający alimenty i tak dostaje rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu i zastępuje zabezpieczenie jako tytuł egzekucyjny.
Zabezpieczenie alimentów a komornik i klauzula wykonalności
Postanowienie o zabezpieczeniu jest tytułem zabezpieczenia, który nadaje się do egzekucji od razu. Sąd nadaje mu klauzulę wykonalności z urzędu (art. 743 § 1 kpc), więc nie składa się osobnego wniosku o klauzulę ani nie czeka na prawomocność postanowienia. Odpis postanowienia sąd doręcza stronom również z urzędu (art. 753 § 2 kpc), co oznacza, że dokument przychodzi pocztą bez dodatkowego pisma.
Jeżeli druga strona nie płaci mimo postanowienia, kolejnym krokiem jest wniosek egzekucyjny do komornika. Do wykonania postanowienia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym, więc komornik może zająć wynagrodzenie za pracę i rachunek bankowy na zwykłych zasadach. Warto przy tym wiedzieć, jakie kwoty na koncie są wolne od zajęcia komorniczego, bo przy świadczeniach alimentacyjnych limity potrąceń z wynagrodzenia są wyższe niż przy zwykłych długach.
Zobowiązany nie jest przy tym bezbronny. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje mu zażalenie (art. 741 § 1 kpc), a niezależnie od tego może w każdym czasie żądać uchylenia albo zmiany prawomocnego postanowienia, gdy odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia (art. 742 § 1 kpc). Utrata pracy albo choroba są tu typowym powodem. Samo złożenie zażalenia nie zwalnia jednak z płacenia.
Ile kosztuje wniosek o zabezpieczenie alimentów
Dla osoby dochodzącej alimentów nic. Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Opłata stała 100 zł od wniosku o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia z art. 68 pkt 1 tej ustawy istnieje, ale uprawnionego do alimentów nie obciąża. Ten sam przepis zwalnia z kosztów również stronę pozwaną w sprawie o obniżenie alimentów.
Osobną sprawą jest wynagrodzenie pełnomocnika. Stawka minimalna w sprawach o alimenty wynosi 240 zł (§ 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie), ale to kwota rozliczenia między stronami, a nie cennik kancelarii. Istotny jest za to ust. 4 tego samego paragrafu: gdy obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów, stawkę ustala się od wartości przedmiotu sprawy według § 2 rozporządzenia. Rodzic, który przegrywa spór o alimenty, bywa więc obciążony kwotą wielokrotnie wyższą niż owe 240 zł. Szerzej o tym, jak liczy się wynagrodzenie zasądzane od przeciwnika, piszemy przy kosztach zastępstwa procesowego, a widełki rynkowe zebraliśmy na stronie o tym, ile kosztuje adwokat.
Czy można żądać zabezpieczenia alimentów przed urodzeniem dziecka
Można, i jest to jedna z najrzadziej opisywanych możliwości w tej części kodeksu. Sąd może jeszcze przed urodzeniem się dziecka zabezpieczyć przyszłe roszczenia alimentacyjne związane z ustaleniem ojcostwa przez zobowiązanie do wyłożenia odpowiedniej sumy na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na utrzymanie dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu (art. 754 kpc).
Ta ścieżka rządzi się dwiema własnymi regułami. Postanowienie zapada po przeprowadzeniu rozprawy, a nie na posiedzeniu niejawnym, więc trzeba liczyć się z terminem sądowym. Termin do wytoczenia powództwa wynosi tu trzy miesiące od dnia urodzenia się dziecka, a nie dwa tygodnie jak w zwykłym trybie. Sprawa dotyczy przy tym ustalenia ojcostwa, więc materiał dowodowy jest inny niż w typowym postępowaniu alimentacyjnym i pomoc pełnomocnika ma tu wyraźnie większe znaczenie.
Najczęstsze pytania o zabezpieczenie alimentów
Ile trwa rozpatrzenie wniosku o zabezpieczenie alimentów
Wniosek podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu (art. 737 kpc). Sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym, bez wzywania stron na rozprawę, i bierze za podstawę materiał zebrany w sprawie (art. 738 kpc). W praktyce tygodniowy termin bywa przekraczany przy obciążonych wydziałach rodzinnych, ale jest to termin ustawowy, a nie orientacyjny.
Ile kosztuje wniosek o zabezpieczenie alimentów
Dla osoby dochodzącej alimentów wniosek jest bezpłatny. Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przewidziana w art. 68 pkt 1 tej ustawy opłata stała 100 zł od wniosku o udzielenie zabezpieczenia uprawnionego do alimentów więc nie obciąża.
Czy trzeba wykazać interes prawny przy zabezpieczeniu alimentów
Nie. W sprawach o alimenty podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia (art. 753 § 1 kpc). Zasada ogólna z art. 730¹ § 1 kpc wymaga uprawdopodobnienia zarówno roszczenia, jak i interesu prawnego, ale przy alimentach ustawodawca ten drugi warunek wprost usunął. To najczęściej powielany błąd w poradnikach o zabezpieczeniu.
Czy po zabezpieczeniu alimentów trzeba osobno wnioskować o klauzulę wykonalności
Nie. Sąd nadaje postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia klauzulę wykonalności z urzędu (art. 743 § 1 kpc). Z takim postanowieniem można iść wprost do komornika, bez składania osobnego wniosku o klauzulę i bez czekania na prawomocność. Do wykonania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym.
Kiedy upada zabezpieczenie alimentów
Zabezpieczenie upada po upływie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się wyroku zasądzającego alimenty, chyba że uprawniony wniósł o dokonanie czynności egzekucyjnych (art. 754¹ § 1 kpc). Upada też wtedy, gdy wniosek złożono przed sprawą, a pozew nie wpłynął w terminie wyznaczonym przez sąd (art. 733 § 1 kpc). Na wniosek zobowiązanego sąd wydaje postanowienie stwierdzające upadek.
Czy zobowiązany może się odwołać od zabezpieczenia alimentów
Tak, na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie (art. 741 § 1 kpc), które rozpoznaje sąd drugiej instancji. Niezależnie od tego zobowiązany może w każdym czasie żądać uchylenia albo zmiany prawomocnego postanowienia, gdy odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia (art. 742 § 1 kpc), na przykład po utracie pracy. Zażalenie nie wstrzymuje obowiązku płacenia.
Czy można żądać zabezpieczenia alimentów przed urodzeniem dziecka
Tak. Sąd może jeszcze przed urodzeniem się dziecka zabezpieczyć przyszłe roszczenia alimentacyjne związane z ustaleniem ojcostwa przez zobowiązanie do wyłożenia sumy na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na utrzymanie dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu (art. 754 kpc). Postanowienie zapada po rozprawie, a pozew trzeba wnieść w ciągu trzech miesięcy od porodu.
Czy zabezpieczenie alimentów jest potrzebne po wyroku
Zwykle nie. Sąd z urzędu nadaje wyrokowi zasądzającemu alimenty rygor natychmiastowej wykonalności co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa, a co do rat wcześniejszych za okres nie dłuższy niż trzy miesiące (art. 333 § 1 pkt 1 kpc). Wyrok można więc kierować do komornika, nie czekając na prawomocność, a zabezpieczenie i tak upada dwa miesiące po jej uzyskaniu.
Ile kosztuje adwokat w sprawie o alimenty
Stawka minimalna w sprawach o alimenty wynosi 240 zł (§ 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie). To jednak tylko podstawa rozliczenia kosztów między stronami, a nie cena rynkowa usługi. Gdy obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów, stawkę liczy się od wartości przedmiotu sprawy według § 2 rozporządzenia, więc przegrywający płacący bywa obciążony wielokrotnie wyższą kwotą.
Gdzie dalej szukać
Zabezpieczenie jest jednym etapem sprawy rodzinnej i rzadko występuje samo. Jeżeli sprawa o alimenty toczy się przy rozwodzie, obok pojawia się zwykle podział majątku, a wszystkie te wątki prowadzi ten sam pełnomocnik.
- Adwokat od alimentów: co robi pełnomocnik w sprawie alimentacyjnej i na co zwrócić uwagę przy wyborze.
- Podział majątku po rozwodzie: drugi wątek, który zwykle toczy się równolegle do alimentów.
- Jak sprawdzić adwokata: weryfikacja wpisu na liście przed podpisaniem umowy z kancelarią.
- Rejestr adwokatów: wyszukiwarka pełnomocników wraz ze specjalizacją i miastem.
Potrzebujesz pieniędzy na dziecko już w trakcie sprawy
Wniosek o zabezpieczenie sąd rozpoznaje w tydzień, ale rozstrzyga o nim na podstawie tego, co zdążyłeś uprawdopodobnić. Adwokat prowadzący sprawy rodzinne ułoży wyliczenie kosztów utrzymania i wskaże sumę, której sąd nie obetnie.
Przejdź do rejestru adwokatówZ bloga
Koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym: stawki i limit
W egzekucji stawka minimalna jest równocześnie maksymalna. Ile wynosi 25% i 50% ze skali § 2, dlaczego sześcio...
Czy zachowek można rozłożyć na raty i na ile lat maksymalnie
Zachowek można rozłożyć na raty na maksymalnie pięć lat, wyjątkowo do dziesięciu (art. 997¹ kc). Sprawdź, co w...
Czy dziecko może odmówić kontaktów z ojcem i od jakiego wieku
Formalnie dziecko nie może odmówić kontaktów aż do pełnoletności, ale od wyroku TK SK 3/20 rodzic nie zapłaci...