Koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym: stawki i limit
W egzekucji stawka minimalna jest równocześnie maksymalna. Ile wynosi 25% i 50% ze skali § 2, dlaczego sześciokrotność tu nie działa i kto ustala koszty.
Redakcja Ranking Adwokatów Windykacja i długi
W postępowaniu egzekucyjnym stawka minimalna za zastępstwo prawne jest równocześnie stawką maksymalną. Wynagrodzenie z tytułu zastępstwa prawnego w egzekucji nie może być wyższe niż stawka minimalna opłaty za czynności adwokackie albo radcowskie (art. 770 § 4 kpc), więc sześciokrotność znana z postępowania rozpoznawczego jest tu nieosiągalna. Sama stawka wynosi 25% kwoty obliczonej ze skali § 2 rozporządzenia, a przy egzekucji z nieruchomości 50% tej kwoty.
To jest miejsce, w którym najczęściej rozjeżdżają się oczekiwania wierzyciela i postanowienie komornika. Pełnomocnik przyzwyczajony do procesu wnosi o koszty w wysokości trzykrotności albo czterokrotności stawki, powołuje się na nakład pracy i liczbę czynności, po czym dostaje kwotę podstawową bez uzasadnienia dla różnicy. Nie jest to przeoczenie organu egzekucyjnego. Egzekucja rządzi się tu innym przepisem niż proces i ten przepis nie zna widełek.
Ile wynosi stawka za zastępstwo w postępowaniu egzekucyjnym
Punktem wyjścia jest zawsze skala ogólna z § 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, czyli ta sama, według której liczy się koszty w pierwszej instancji. Egzekucja bierze z niej procent. Zgodnie z § 8 pkt 7 stawka minimalna w sprawach egzekucyjnych wynosi 50% stawki obliczonej na podstawie § 2 przy egzekucji z nieruchomości oraz 25% tej stawki przy egzekucji innego rodzaju.
Przy egzekwowanej należności 30 000 zł stawka ze skali ogólnej to 3600 zł. Egzekucja z rachunku bankowego, z wynagrodzenia albo z ruchomości mieści się w kategorii "innego rodzaju", więc daje 900 zł. Ta sama należność ściągana z nieruchomości daje 1800 zł. Przy należności 8000 zł stawka podstawowa wynosi 1800 zł, więc odpowiednio 450 zł i 900 zł. Jeżeli chcesz sprawdzić własną kwotę bez przeliczania progów w pamięci, gotowe wyliczenie dla każdego etapu postępowania daje kalkulator kosztów zastępstwa procesowego, który stosuje limit egzekucyjny automatycznie.
Uwaga na jedną rzecz przy sprawach, które trafiły do egzekucji z EPU. Niższa skala z § 3 ust. 1, obowiązująca w postępowaniu upominawczym, nakazowym i elektronicznym postępowaniu upominawczym, dotyczy wyłącznie etapu rozpoznawczego. Podstawą wyliczenia kosztów egzekucyjnych jest skala ogólna z § 2, a nie ta, według której zasądzono koszty w nakazie zapłaty.
Dlaczego sześciokrotność stawki nie działa w egzekucji
W postępowaniu rozpoznawczym § 15 ust. 3 rozporządzenia pozwala ustalić opłatę wyższą niż minimalna, o ile uzasadnia to niezbędny nakład pracy, wartość przedmiotu sprawy, wkład pełnomocnika w wyjaśnienie sprawy albo jej zawiłość. Granicą jest sześciokrotność stawki minimalnej, a równolegle wartość przedmiotu sprawy. Ten mechanizm jest dobrze znany i regularnie wykorzystywany.
W egzekucji nad nim stoi przepis rangi ustawowej. Artykuł 770 § 4 kpc stanowi wprost, że wynagrodzenie z tytułu zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym nie może być wyższe niż stawka minimalna opłaty za czynności adwokackie albo radcowskie, określona w odrębnych przepisach. Ustawa wyznacza więc sufit na poziomie podłogi z rozporządzenia. Wniosek o dwukrotność w postępowaniu egzekucyjnym nie ma podstawy prawnej i nie pomoże mu najlepiej napisane uzasadnienie.
Praktyczny wniosek dla kancelarii jest taki, że opłacalność obsługi egzekucji trzeba liczyć inaczej niż opłacalność procesu. W procesie dodatkowa praca ma szansę wrócić w postanowieniu o kosztach. W egzekucji nie wróci, bo kwota jest sztywna niezależnie od tego, ile wniosków o poszukiwanie majątku zostało złożonych i ile korespondencji przeszło przez kancelarię. To argument za tym, żeby możliwie dużo pracy nad odzyskaniem należności wykonać przed skierowaniem sprawy do komornika, kiedy koszty tej pracy da się jeszcze objąć wnioskiem w postępowaniu rozpoznawczym.
Od kosztów egzekucji nie biegną odsetki
Druga różnica jest łatwa do przeoczenia, bo siedzi w zdaniu trzecim art. 770 § 1 kpc. Przepis stanowi, że dłużnik zwraca wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji i że koszty te ściąga się wraz z egzekwowanym świadczeniem, po czym dodaje: przepisów art. 98 § 11 i 12 nie stosuje się.
Artykuł 98 § 11 kpc to właśnie ten przepis, który każe sądowi z urzędu zasądzić odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty przyznanej tytułem zwrotu kosztów procesu, liczone od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W procesie odsetki od kosztów należą się automatycznie i sąd nie potrzebuje wniosku. W egzekucji ustawodawca to wyłączył. Koszty egzekucyjne są ściągane razem ze świadczeniem głównym, ale samo opóźnienie w ich zapłacie nie generuje odsetek.
Kto ustala koszty egzekucji i w którym momencie
Koszty postępowania egzekucyjnego ustala postanowieniem komornik wraz z ukończeniem postępowania egzekucyjnego, jeżeli przeprowadzenie egzekucji należy do niego (art. 770 § 2 kpc). To nie jest rozstrzygnięcie sądu i nie zapada w wyroku, tylko na końcu czynności komorniczych.
Od tej reguły są wyjątki związane z planem podziału. Jeżeli w sprawie zachodzi konieczność sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, komornik ustala koszty przed przystąpieniem do sporządzenia planu (art. 770 § 3 kpc). Kosztów nie ustala się natomiast przed dokonaniem podziału bieżąco uzyskiwanych sum, jeżeli wysokość sumy nie przekracza jednorazowo dwóch tysięcy złotych. Przy egzekucji z wynagrodzenia, gdzie do wierzyciela idą regularne, niewielkie przelewy, oznacza to, że postanowienie o kosztach pojawi się dopiero na końcu, a nie przy pierwszej wpłacie.
Jeżeli postanowienie o kosztach jest wadliwe, drogą nie jest zażalenie do sądu wyższej instancji, tylko skarga na czynności komornika do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii komornika (art. 767 § 1 kpc). Stawka minimalna za prowadzenie sprawy ze skargi na czynności komornika jest kwotowa i wynosi 160 zł (§ 8 pkt 8), a nie procent od wartości egzekwowanej należności. Warto też sprawdzić w rejestrze komorników, czy kancelaria, z którą masz do czynienia, nadal prowadzi działalność, bo w razie zawieszenia albo odwołania komornika akta przejmuje inna kancelaria i to zmienia adresata pisma.
Najczęstsze pytania
Czy koszty zastępstwa w egzekucji przysługują za każdy wniosek egzekucyjny?
Nie za każdy wniosek, tylko za prowadzenie sprawy egzekucyjnej. Stawka z § 8 pkt 7 jest jedna dla całego postępowania prowadzonego przez komornika i nie mnoży się przez liczbę sposobów egzekucji zastosowanych w tej samej sprawie. Osobna sprawa egzekucyjna, prowadzona przez innego komornika na podstawie odrębnego wniosku, to osobna stawka.
Czy koszty zastępstwa w egzekucji liczy się tak samo dla radcy prawnego?
Tak. Artykuł 99 kpc stanowi, że stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Sam art. 770 § 4 kpc również wymienia obie stawki, adwokacką i radcowską, więc wynik jest identyczny niezależnie od tego, kto reprezentuje wierzyciela.
Co jeśli dłużnik zapłaci dobrowolnie po wszczęciu egzekucji?
Koszty egzekucji i tak podlegają rozliczeniu, bo egzekucja została skutecznie wszczęta i komornik podjął czynności. Przy egzekucji z nieruchomości przepis mówi o tym wprost: jeżeli należność wierzyciela zostanie uiszczona wraz z kosztami przed zamknięciem przetargu, komornik umorzy egzekucję (art. 981 kpc). Zapłata "wraz z kosztami" jest tu warunkiem, a nie dobrą wolą.
Czy da się odzyskać koszty pracy poprzedzającej egzekucję?
Tak, ale w postępowaniu rozpoznawczym, nie w egzekucyjnym. Zarówno § 15 ust. 3 rozporządzenia, jak i art. 109 § 2 kpc wymieniają wśród okoliczności uzasadniających wyższą opłatę czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu. Wezwania do zapłaty, negocjacje i próba ugodowa są więc argumentem za kwotą wyższą niż minimalna, ale trzeba je opisać w piśmie na etapie procesu. Wielu wierzycieli rozstrzyga zresztą sprawę jeszcze wcześniej i zamyka ją na etapie polubownego odzyskiwania należności, zanim w ogóle powstaje pytanie o stawki komornicze.
Czy komornik dolicza VAT do kosztów zastępstwa?
Kwota z § 8 pkt 7 jest opłatą w rozumieniu rozporządzenia i rozliczana jest w tej wysokości. Rozporządzenie o opłatach za czynności adwokackie nie zawiera przepisu podwyższającego stawkę o podatek od towarów i usług przy pełnomocniku z wyboru. Rozliczenie podatku między kancelarią a jej własnym klientem wynika z zawartej umowy i z przepisów podatkowych, a nie z tego rozporządzenia ani z postanowienia komornika.
Co z tego wynika przy planowaniu sprawy
Egzekucja jest tanim etapem dla dłużnika i mało elastycznym dla pełnomocnika. Kwota jest przewidywalna co do złotówki, więc daje się ją policzyć z góry, ale nie da się jej podnieść żadnym argumentem. Dlatego rachunek za obsługę wierzyciela warto ustawiać na etapie procesu, gdzie działa jeszcze § 15 ust. 3 i gdzie opisany nakład pracy realnie przekłada się na postanowienie o kosztach. Szersze omówienie tej zasady, wraz ze zmianami stawek obowiązującymi od 2026 roku, znajdziesz na stronie o kosztach zastępstwa procesowego.