Dział spadku: wniosek, umowa i koszty w sądzie oraz u notariusza
Opłata sądowa jest stała i nie rośnie razem z majątkiem, a taksa notarialna rośnie. Poniżej policzone porównanie obu dróg, komplet wymogów wniosku oraz to, od czego naprawdę płaci się podatek.
W skrócie
Dział spadku to podział konkretnych rzeczy między spadkobierców, którzy do tej pory mieli tylko udziały ułamkowe w całym majątku. Można go przeprowadzić umową, jeżeli wszyscy się zgadzają, albo wnioskiem do sądu, gdy zgody nie ma. Opłata sądowa wynosi 500 zł, a przy zgodnym projekcie działu 300 zł, i nie zależy od wartości majątku. Taksa notarialna liczona jest procentowo, więc przy spadku wartym 300 000 zł sięga 2 423,10 zł z podatkiem VAT. Przy większych majątkach sąd jest więc wyraźnie tańszy niż notariusz, odwrotnie niż przy stwierdzeniu nabycia spadku.
Najważniejszy powód, żeby dział przeprowadzić, nie ma nic wspólnego z wygodą. Do chwili działu spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe solidarnie, więc wierzyciel może zażądać całej kwoty od jednej osoby. Dopiero dział spadku dzieli tę odpowiedzialność proporcjonalnie do udziałów.
Czy dział spadku jest konieczny
Formalnie nie ma terminu i nikt nie wystawi mandatu za jego brak. Roszczenie o dział spadku się nie przedawnia, więc rodziny potrafią zostawić sprawę na dwadzieścia lat. Cena tej zwłoki jest jednak konkretna i wynika z jednego przepisu.
Art. 1034 kc, dwa zdania, które zmieniają wszystko. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe (§ 1). Od chwili działu spadku ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów (§ 2). Solidarnie znaczy, że wierzyciel wybiera sobie jednego spadkobiercę i żąda od niego całości. Ten, kto zapłacił, może potem żądać zwrotu od pozostałych w częściach odpowiadających ich udziałom, ale to już jego problem i jego proces.
Praktyczny przykład: troje rodzeństwa dziedziczy po ojcu mieszkanie i niespłacony kredyt gotówkowy na 60 000 zł. Dopóki nie ma działu spadku, bank może pozwać samo to z rodzeństwa, które ma stałą pracę i zajmowalny rachunek, o pełne 60 000 zł. Po dziale spadku każde z nich odpowiada za 20 000 zł i nie więcej.
Sprzedaż odziedziczonej rzeczy
Spadkobierca może rozporządzić udziałem w konkretnym przedmiocie tylko za zgodą pozostałych. Bez tej zgody rozporządzenie jest bezskuteczne w zakresie, w jakim naruszałoby ich uprawnienia z przepisów o dziale spadku (art. 1036 kc).
Kredyt pod odziedziczone mieszkanie
Banki finansują nieruchomość o uregulowanym stanie prawnym. Wpis trojga współwłaścicieli w udziałach ułamkowych skutecznie blokuje kredyt, dopóki dział spadku nie przypisze lokalu jednej osobie.
Rosnąca liczba uczestników
Gdy w międzyczasie umrze któryś ze spadkobierców, do sprawy wchodzą jego właśni spadkobiercy, a to wymaga kolejnego stwierdzenia nabycia spadku. Zwłoka mnoży uczestników i koszty.
Zanim w ogóle złożysz wniosek o dział, musisz mieć dokument, który mówi, kto dziedziczy. Opisuje to w całości strona o tym, jak przebiega stwierdzenie nabycia spadku, czyli chronologicznie pierwszy krok w każdej sprawie spadkowej.
Ile kosztuje dział spadku
Tutaj kryje się najbardziej praktyczna różnica między obiema drogami, o której polskie poradniki milczą. Opłata sądowa jest stała: 500 zł od wniosku o dział spadku, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu, 300 zł (art. 51 ust. 1 u.k.s.c.). Ta kwota jest identyczna dla spadku wartego 50 000 zł i dla spadku wartego 5 000 000 zł. Taksa notarialna działa odwrotnie, bo liczy się ją procentowo od wartości majątku (§ 3 rozporządzenia o maksymalnych stawkach taksy notarialnej, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1566). Sprawdziliśmy przy tym listę czynności objętych połową stawki z § 6 tego rozporządzenia: działu spadku na niej nie ma, więc stosuje się stawkę pełną.
| Wartość spadku | Sąd, zgodny projekt | Sąd, spór | Notariusz, netto | Notariusz, z VAT |
|---|---|---|---|---|
| 100 000 zł | 300 zł | 500 zł | 1 170 zł | 1 439,10 zł |
| 300 000 zł | 300 zł | 500 zł | 1 970 zł | 2 423,10 zł |
| 500 000 zł | 300 zł | 500 zł | 2 770 zł | 3 407,10 zł |
| 800 000 zł | 300 zł | 500 zł | 3 970 zł | 4 883,10 zł |
Stawki notarialne policzone ze skali § 3 pkt 5 rozporządzenia (1 010 zł plus 0,4 procent od nadwyżki powyżej 60 000 zł). Są to kwoty maksymalne, więc notariusz może zejść niżej, ale nie może zażądać więcej.
Dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności. Jeżeli oprócz spadku dzielicie także rzecz, której współwłaścicielami byliście niezależnie od dziedziczenia, opłata wynosi 1 000 zł, a ze zgodnym projektem działu i zniesienia współwłasności 600 zł (art. 51 ust. 2 u.k.s.c.). To wciąż jedna sprawa i jedno postępowanie, więc mimo wyższej opłaty wychodzi taniej niż dwa osobne.
Ile bierze adwokat za dział spadku
Stawka minimalna adwokata w sprawie o dział spadku liczona jest od wartości udziału spadkowego uczestnika, którego adwokat reprezentuje, a nie od wartości całego spadku (§ 6 pkt 3 rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie). Przy dziale na zgodny wniosek uczestników stawka spada o połowę. Ta różnica bywa duża: przy spadku wartym 800 000 zł dzielonym na czworo liczy się od 200 000 zł, a nie od 800 000 zł.
| Wartość Twojego udziału | Stawka minimalna | Przy zgodnym wniosku | Podstawa |
|---|---|---|---|
| do 10 000 zł | 1 800 zł | 900 zł | § 2 pkt 4 |
| od 10 000 do 50 000 zł | 3 600 zł | 1 800 zł | § 2 pkt 5 |
| od 50 000 do 200 000 zł | 5 400 zł | 2 700 zł | § 2 pkt 6 |
| od 200 000 do 2 000 000 zł | 10 800 zł | 5 400 zł | § 2 pkt 7 |
Stawka minimalna to punkt odniesienia dla sądu przy rozliczaniu kosztów zastępstwa procesowego, a nie cennik kancelarii. Umowne honorarium bywa wyższe, zwłaszcza gdy sprawa wymaga wyceny kilku nieruchomości. Widełki rynkowe w innych rodzajach spraw zebraliśmy na stronie o tym, ile kosztuje adwokat.
Umowa o dział spadku: jaka forma jest wymagana
Wymagana forma zależy od tego, co jest w spadku, a nie od tego, jak bardzo spadkobiercy są zgodni. Dział spadku może nastąpić na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami albo na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek z nich (art. 1037 § 1 kc). Dalsze paragrafy zaostrzają wymogi dla konkretnych składników majątku.
Same ruchomości, pieniądze, konta bankowe
art. 1037 § 1 kcZwykła forma pisemna, a nawet ustna
Kodeks nie zastrzega tu żadnej formy szczególnej. W praktyce i tak spisz umowę, bo bank poprosi o dokument, na podstawie którego wypłaci pieniądze konkretnej osobie.
Mieszkanie, dom, działka, udział w nieruchomości
art. 1037 § 2 kcAkt notarialny, inaczej umowa jest nieważna
To jest powód, dla którego tania umowa o dział spadku przy nieruchomości po prostu nie istnieje. Zostaje wybór między taksą notarialną a opłatą sądową.
Przedsiębiorstwo spadkodawcy
art. 1037 § 3 kcForma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi
Jeżeli jednak w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość albo firma jest objęta zarządem sukcesyjnym, wymagany jest pełny akt notarialny.
Spadkobiercy się nie zgadzają, ktokolwiek się sprzeciwia
art. 1037 § 1 kcTylko postanowienie sądu
Umowa wymaga zgody wszystkich spadkobierców co do joty. Wystarczy jedna osoba, która nie podpisze, i droga umowna jest zamknięta.
Sądowy dział obejmuje cały spadek, umowny nie musi. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek i tylko z ważnych powodów może zostać ograniczony do jego części (art. 1038 § 1 kc). Umowny dział można natomiast swobodnie ograniczyć do wybranych składników (§ 2). Częściowy dział sądowy dopuszcza się w szczególności wtedy, gdy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo (§ 3), bo firmy nie da się trzymać latami w zawieszeniu. Praktyczny wniosek: jeżeli chcecie podzielić teraz tylko mieszkanie, a resztę zostawić na później, jedyną drogą jest umowa.
Gdy w spadku jest działająca firma, obok formy umowy pojawia się osobny, dwumiesięczny zegar na powołanie zarządcy sukcesyjnego. Opisaliśmy go w tekście o tym, czy spadkobiercy mogą prowadzić firmę zmarłego.
Co musi zawierać wniosek o dział spadku
Wniosek o dział spadku ma własne, dodatkowe wymogi z art. 680 kpc, których nie ma żaden inny wniosek spadkowy. Do tego dochodzą zwykłe elementy pisma procesowego, bo art. 511 § 1 kpc odsyła do przepisów o pozwie, z tą różnicą, że zamiast pozwanego wymienia się zainteresowanych w sprawie.
| Element wniosku | Podstawa | Na co uważać |
|---|---|---|
| Powołanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia | art. 680 § 1 kpc | To jest wymóg specyficzny dla działu spadku. Jeżeli takiego dokumentu jeszcze nie masz, patrz niżej: sąd może wydać go w tej samej sprawie. |
| Powołanie spisu inwentarza, a gdy go nie ma, wskazanie majątku do podziału | art. 680 § 1 kpc | Spis inwentarza nie jest obowiązkowy. W większości spraw wnioskodawca po prostu wymienia składniki majątku i podaje ich wartość. |
| Informacja o testamentach: jakie spadkodawca sporządził, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują | art. 680 § 1 kpc | Podajesz to nawet wtedy, gdy dziedziczenie było ustawowe, bo sąd musi wiedzieć, czy testament w ogóle istniał. |
| Dowody, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy | art. 680 § 2 kpc | Odpis zwykły z księgi wieczystej albo wypis z rejestru gruntów. Bez tego sąd wezwie do uzupełnienia i sprawa stanie na kilka tygodni. |
| Oznaczenie sądu spadku, wnioskodawcy i wszystkich uczestników | art. 511 § 1 kpc | Uczestnikami są wszyscy pozostali spadkobiercy. Właściwy jest sąd rejonowy ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, niezależnie od wartości spadku. |
| Dokładnie określone żądanie: jak majątek ma zostać podzielony | art. 187 § 1 pkt 1 kpc | Wskaż wprost, komu ma przypaść która rzecz i jaka spłata ma się z tym wiązać. Zgodny projekt działu obniża opłatę z 500 zł do 300 zł. |
| Odpisy wniosku wraz z załącznikami dla każdego uczestnika | art. 128 § 1 kpc | Jeden komplet dla sądu i po jednym dla każdego uczestnika. Przy trojgu rodzeństwa to cztery komplety. |
Dział spadku bez stwierdzenia nabycia spadku
Da się to zrobić w jednej sprawie i jest to jedna z najbardziej użytecznych, a najrzadziej opisywanych możliwości w postępowaniu spadkowym. Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego (art. 681 kpc). Zamiast dwóch spraw prowadzisz jedną, przed tym samym sądem, z jednym kompletem uczestników.
Jeden warunek finansowy warto znać z góry. Gdy oba wnioski umieścisz w jednym piśmie, opłatę pobiera się od każdego z nich odrębnie (art. 49 ust. 2 u.k.s.c.). Wniosek łączony ze zgodnym projektem działu kosztuje więc 100 zł plus 300 zł, a nie same 300 zł. Nadal jest to znacznie taniej niż dwa osobne postępowania.
Dział spadku a podatek: PCC i podatek dochodowy
To najczęściej mylona część całej sprawy, bo w grę wchodzą trzy różne podatki, a każdy z nich ma inny punkt zaczepienia. Podatek od spadków i darowizn rozlicza się przy samym nabyciu spadku, czyli wcześniej. Przy dziale spadku zostają dwa: PCC od spłat i dopłat oraz podatek dochodowy przy późniejszej sprzedaży.
Podatek PCC od spłat
Umowa o dział spadku podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych wyłącznie w części dotyczącej spłat lub dopłat (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o PCC). Stawka wynosi 2 procent przy nieruchomościach, rzeczach ruchomych, użytkowaniu wieczystym i własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu, a 1 procent przy innych prawach majątkowych (art. 7 ust. 1 pkt 2). Płaci osoba, która przejmuje rzecz i wypłaca spłatę, na deklaracji PCC-3.
Wniosek praktyczny: dział spadku bez spłat i dopłat nie rodzi PCC w ogóle. Jeżeli rodzeństwo dzieli majątek tak, że każde bierze coś w naturze i nikt nikomu nie dopłaca, podatku nie ma.
Podatek dochodowy przy sprzedaży
Sam dział spadku nie jest nabyciem ani odpłatnym zbyciem nieruchomości do wysokości przysługującego podatnikowi udziału w spadku (art. 10 ust. 7 ustawy o PIT). Jeżeli w dziale bierzesz dokładnie tyle, ile wynosi Twój udział, dla podatku dochodowego nic się nie wydarzyło.
Przy późniejszej sprzedaży pięcioletni termin liczy się od końca roku, w którym nieruchomość nabył spadkodawca, a nie spadkobierca (art. 10 ust. 5 ustawy o PIT). Mieszkanie kupione przez rodziców w 2010 roku można więc sprzedać bez podatku od razu po dziale spadku.
Uwaga na powtarzany błąd: w sądzie też jest PCC. Bardzo często można przeczytać, że sądowy dział spadku jest wolny od podatku od czynności cywilnoprawnych, bo to nie umowa. To nieprawda. Podatkowi podlegają również orzeczenia sądów, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności wymienione w ustawie (art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o PCC). Postanowienie o dziale spadku zasądzające spłatę wywołuje dokładnie taki skutek, więc podatek od spłaty jest należny tak samo jak przy umowie u notariusza.
Zaliczenie darowizn na schedę spadkową
Rodzina, w której jedno dziecko dostało mieszkanie za życia rodzica, a drugie nie, to najczęstsze źródło sporu przy dziale spadku. Kodeks przewiduje na to osobny mechanizm i on działa automatycznie, bez potrzeby zgłaszania roszczenia.
Kiedy zaliczenie w ogóle wchodzi w grę
Tylko przy dziedziczeniu ustawowym i tylko między zstępnymi albo między zstępnymi a małżonkiem (art. 1039 § 1 kc). Przy dziedziczeniu z testamentu ten przepis nie działa. Zaliczenia nie stosuje się też, gdy z oświadczenia spadkodawcy albo z okoliczności wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych w danych stosunkach nie zalicza się nigdy (§ 3).
Dział spadku a darowizna sprzed wielu lat: dwa różne momenty
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, ale według cen z chwili działu spadku (art. 1042 § 2 kc). To jedno zdanie zawiera dwa różne punkty w czasie i właśnie dlatego tak łatwo się pomylić. Mieszkanie darowane w 2005 roku wycenia się w stanie surowym, w jakim wtedy było, ale dzisiejszymi cenami rynkowymi. Remont, który obdarowany zrobił z własnych pieniędzy, do wartości się nie wlicza, bo należy do stanu późniejszego niż chwila darowizny.
Co, gdy darowizna była większa niż cała scheda
Nadwyżki nie zwraca się. Jeżeli wartość darowizny podlegającej zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, spadkobierca nie jest obowiązany do zwrotu nadwyżki, a przy dziale nie uwzględnia się ani tej darowizny, ani tego spadkobiercy (art. 1040 kc). Praktycznie znaczy to, że taka osoba wypada z podziału, a reszta dzieli spadek między siebie.
Zaliczenie darowizn na schedę to co innego niż doliczanie darowizn przy obliczaniu zachowku, choć oba mechanizmy dotyczą tych samych prezentów. Zachowek przysługuje osobom pominiętym i dochodzi się go osobnym pozwem, co opisuje strona o tym, jak przygotować pozew o zachowek.
Co jeszcze sąd rozliczy przy okazji działu
Postępowanie działowe jest znacznie szersze, niż sugeruje jego nazwa. Skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd (art. 684 kpc), a więc nie wystarczy, że uczestnicy się co do wartości dogadają. Przy sporze o wartość nieruchomości oznacza to opinię biegłego rzeczoznawcy i jest to zwykle najdroższy oraz najdłuższy element całej sprawy.
Poza samym podziałem sąd rozstrzyga w tym samym postępowaniu o istnieniu zapisów zwykłych, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku, a także o wzajemnych roszczeniach między współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych (art. 686 kpc). Jeżeli więc jedno z rodzeństwa mieszkało w odziedziczonym domu przez pięć lat, a inne płaciło za dach i piec, to rozliczenie tych kwot należy do sprawy działowej.
Pułapka, która kosztuje całą osobną sprawę. Do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o zniesieniu współwłasności, w szczególności art. 618 § 2 i § 3 kpc (art. 688 kpc). A art. 618 § 2 kpc mówi, że z chwilą wszczęcia postępowania działowego odrębne postępowanie w tych sprawach jest niedopuszczalne, a sprawy będące w toku przekazuje się sądowi prowadzącemu dział. Kto ma osobny proces o nakłady na dom, traci go z chwilą złożenia wniosku o dział: sprawa wędruje do sądu działowego. Kolejność ma tu znaczenie i lepiej ustalić ją, zanim złoży się pierwsze pismo.
Po zakończeniu podziału spadkobiercy są wzajemnie obowiązani do rękojmi za wady fizyczne i prawne przyznanych sobie rzeczy, według przepisów o rękojmi przy sprzedaży, a przy wierzytelnościach spadkowych rękojmia obejmuje także wypłacalność dłużnika (art. 1046 kc). Kto przy dziale wziął dług wobec kontrahenta zmarłego zamiast gotówki, ma więc do kogo się zwrócić, gdy okaże się on niewypłacalny.
Sytuacje, w których dział spadku się komplikuje
Wśród spadkobierców jest dziecko
Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka ani wyrażać zgody na takie czynności (art. 101 § 3 krio). Dział spadku taką czynnością jest. Zgodę trzeba mieć przed wizytą u notariusza, bo bez postanowienia sądu aktu nie sporządzi.
Nieruchomość obciążona hipoteką
Hipoteka nie znika wraz z działem spadku, bo obciąża rzecz, a nie osobę. Kto przejmuje mieszkanie, przejmuje je z hipoteką, i to trzeba uwzględnić przy wyliczaniu spłat. Wartość do podziału jest wtedy wartością netto, po odjęciu zabezpieczonego długu.
W spadku jest firma
Umowa o dział wymaga wtedy co najmniej podpisów notarialnie poświadczonych, a przy nieruchomości w składzie przedsiębiorstwa albo przy ustanowionym zarządzie sukcesyjnym pełnego aktu notarialnego (art. 1037 § 3 kc). To także typowy powód częściowego działu sądowego (art. 1038 § 3 kc).
Nikt nie chce rzeczy, wszyscy chcą pieniędzy
Gdy żaden ze spadkobierców nie jest w stanie spłacić pozostałych, zostaje sprzedaż licytacyjna zarządzona przez sąd, a podziałowi podlega uzyskana cena. Jest to rozwiązanie ostateczne, bo licytacja zwykle daje mniej niż sprzedaż na wolnym rynku.
Spadkobierca nie żyje albo jest nieznany z miejsca pobytu
Do sprawy wchodzą jego spadkobiercy, co wymaga osobnego stwierdzenia nabycia spadku po nim. Przy nieznanym miejscu pobytu sąd ustanawia kuratora. Jedno i drugie wydłuża postępowanie o kilka miesięcy.
Zmarł małżonek, a majątek był wspólny
Najpierw trzeba ustalić, co w ogóle wchodzi do spadku, bo do masy spadkowej wchodzi tylko udział zmarłego w majątku wspólnym. Podział majątku wspólnego i dział spadku prowadzi się wtedy zwykle łącznie, w jednej sprawie. Zasady podziału opisuje strona o tym, jak wygląda podział majątku.
Najczęstsze pytania o dział spadku
Czy dział spadku jest konieczny
Nie jest obowiązkowy, ale do chwili działu spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe solidarnie (art. 1034 § 1 kc), czyli wierzyciel może zażądać całej kwoty od jednego z nich. Dopiero od chwili działu każdy odpowiada w stosunku do wielkości swojego udziału (art. 1034 § 2 kc). Bez działu nie sprzedasz też samodzielnie odziedziczonej rzeczy.
Ile kosztuje dział spadku
Opłata sądowa jest stała i wynosi 500 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu, 300 zł (art. 51 ust. 1 u.k.s.c.). Nie zależy od wartości majątku. U notariusza taksa jest liczona procentowo od wartości spadku, więc przy majątku wartym 300 000 zł sięga 1 970 zł netto, czyli 2 423,10 zł z podatkiem VAT.
Dział spadku u notariusza czy w sądzie
Notariusz jest szybszy, bo załatwia sprawę na jednej wizycie, ale wymaga zgody wszystkich spadkobierców i przy większym majątku kosztuje kilka razy więcej niż sąd. Sąd jest tańszy i działa także wtedy, gdy ktoś się nie zgadza, ale postępowanie trwa od kilku miesięcy do ponad roku. Przy dużym i spornym majątku sąd wygrywa na obu polach.
Dział spadku bez spłat i dopłat a podatek
Dział spadku bez spłat i dopłat nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, bo opodatkowana jest wyłącznie część dotycząca spłat lub dopłat (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o PCC). Nie powstaje też przychód w podatku dochodowym, dopóki mieścisz się w wartości swojego udziału w spadku (art. 10 ust. 7 ustawy o PIT).
Dział spadku ze spłatą a PCC
Od spłaty płaci się PCC według stawki 2 procent, gdy przedmiotem są nieruchomości, rzeczy ruchome, użytkowanie wieczyste lub własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu, a 1 procent przy innych prawach majątkowych (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o PCC). Podatek płaci osoba, która przejmuje rzecz i wypłaca spłatę.
Czy sądowy dział spadku ze spłatą też podlega PCC
Tak. Wiele poradników twierdzi inaczej, ale art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o PCC obejmuje podatkiem orzeczenia sądów, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak wymienione w ustawie czynności. Postanowienie o dziale spadku zasądzające spłatę wywołuje dokładnie taki skutek, więc podatek od spłaty jest należny tak samo jak przy umowie.
Dział spadku bez stwierdzenia nabycia spadku
Da się to zrobić w jednej sprawie. Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie ma zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego (art. 681 kpc). Opłatę pobiera się wtedy od każdego wniosku odrębnie, czyli 100 zł plus opłata za dział.
Dział spadku a darowizna sprzed wielu lat
Przy dziedziczeniu ustawowym między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem darowizny zalicza się na schedę spadkową (art. 1039 § 1 kc). Wartość liczy się według stanu z chwili dokonania darowizny, ale według cen z chwili działu spadku (art. 1042 § 2 kc). Mieszkanie darowane w 2005 roku wycenia się więc dzisiejszymi cenami.
Dział spadku jaki sąd właściwy
Właściwy jest sąd spadku, czyli sąd rejonowy ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Wartość majątku nie ma tu znaczenia, więc nawet dział spadku wart kilka milionów złotych prowadzi sąd rejonowy, a nie okręgowy. Sprawa toczy się w trybie nieprocesowym, dlatego składa się wniosek, a nie pozew.
Czy dział spadku musi być równy
Nie. Udziały wynikające ze stwierdzenia nabycia spadku są sztywne, ale sposób ich zaspokojenia już nie. Jeden spadkobierca może przejąć całe mieszkanie i spłacić pozostałych, można też przyznać wszystko jednej osobie ze spłatą reszty. Przy dziale umownym spadkobiercy mogą podzielić majątek zupełnie dowolnie, także nierówno.
Dział spadku a podział majątku wspólnego
To dwa różne postępowania. Podział majątku wspólnego dotyczy majątku małżonków po ustaniu wspólności i rozlicza się według § 4 rozporządzenia o opłatach adwokackich, czyli prawa rodzinnego. Dział spadku dzieli majątek między spadkobierców i podlega § 6 pkt 3. Gdy zmarł małżonek, oba postępowania często prowadzi się łącznie w jednej sprawie.
Dział spadku gdy jeden ze spadkobierców nie żyje
Do sprawy wchodzą jego właśni spadkobiercy, a to wymaga wcześniejszego stwierdzenia nabycia spadku również po nim. Przy dwóch pokoleniach zmarłych krąg uczestników potrafi urosnąć do kilkunastu osób i to jest najczęstszy powód, dla którego dział spadku po latach ciągnie się przez rok albo dłużej.
Ile trwa dział spadku
Zgodny dział spadku u notariusza to zwykle jedna wizyta. W sądzie sprawa ze zgodnym projektem działu potrafi zamknąć się na jednym posiedzeniu w kilka miesięcy. Spór o wartość nieruchomości oznacza opinię biegłego i wydłuża postępowanie zwykle do roku lub dwóch, bo strony mogą tę opinię kwestionować.
Dział spadku a zachowek
To osobne roszczenia i osobne sprawy. Dział spadku dzieli majątek między osoby, które dziedziczą, a zachowek należy się bliskim, którzy zostali pominięci albo dostali mniej niż połowę udziału ustawowego. Sąd w postępowaniu działowym nie zasądza zachowku, więc uprawniony musi wystąpić z odrębnym pozwem.
Dział spadku a małoletni spadkobierca
Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka ani wyrażać zgody na takie czynności (art. 101 § 3 krio). Dział spadku taką czynnością jest, więc zgodę trzeba uzyskać przed podpisaniem umowy. Notariusz bez tego postanowienia aktu nie sporządzi.
Kiedy do działu spadku warto wziąć adwokata
Zgodny dział spadku po rodzicach, gdzie majątkiem jest mieszkanie i konto, a rodzeństwo dogadało się co do spłat, spokojnie przeprowadzisz sam albo u notariusza. Pełnomocnik zarabia na siebie tam, gdzie sporna jest wartość nieruchomości i wchodzi opinia biegłego, gdzie trzeba rozliczyć nakłady i pożytki z art. 686 kpc, gdzie w spadku jest firma albo gospodarstwo rolne, oraz wtedy, gdy chcesz połączyć dział spadku ze zniesieniem współwłasności i podziałem majątku wspólnego w jednym postępowaniu. Zanim kogoś wybierzesz, sprawdź, czy figuruje na oficjalnej liście: opisuje to strona jak sprawdzić adwokata.